Dziękował swej Marysieńce „pode Lwowem, 11 sierpnia 1675 po zachodzie słońca", podczas uganiania się za pohańcami, za haftowany upominek: „Pracy najśliczniejszych paluszków z duszy żałuję, które około tej pracowały roboty; a czegóż one nie dokażą, moja śliczna panno! Świadoma jest dobrze ich moc, kiedy ze swego borgne, by też był le plus pauvre, uczynią, co chcą – takie to są les charmes w tych moich jedynych paluszkach, które za tak trudną i ciężką robotę milion razów całuję".
Historycy wojskowości uważają Jana Sobieskiego za jednego z najznakomitszych wodzów polskich, równego Tarnowskiemu, Żółkiewskiemu, Chodkiewiczowi, Koniecpolskiemu czy Czarnieckiemu. Czyny naszego bohatera z pewnością lokują go w owym poczcie chwały. I, niestety, poczet ten zamykają na stulecie przynajmniej, a może i dwa. Znawcy staropolskiej epistolografii umieszczają z kolei Jana III na samym czele autorów listów miłosnych.
A staropolskie listy miłosne godne są upowszechnienia, tyle w nich wdzięku, pomysłowości i prawdziwej wrażliwości. Władysław Łoziński przytacza („Życie polskie w dawnych wiekach") zwrot, który powtarzali chętnie najwięksi nawet magnaci, pisząc do swych żon, „w których, poza Bogiem, największego mają przyjaciela".
Przyjacielu mój... – kto dziś potrafi tak się zwrócić do żony?
Wilanów to sielska rezydencja wojennego męża, który swymi zwycięstwami zapewnił ojczyźnie pokój, a teraz sam pragnie spokoju i miłości.
Kiedy myślimy o siedemnastowiecznej przeszłości, staje nam przed oczami wykrzywiony na ogół obraz przodków. Ci nasi Sarmaci mają wiecznie zapite, podgolone łby, rąbią się szablami o byle co, wrzeszczą „nie pozwalam!", i w ogóle żyją w świecie prymitywnych iluzji. Gdzie w takim razie umieścić najznamienitszego żołnierza i najczulszego z kochanków swej doby? —mr
Jan III Sobieski 1629 – 1696
- 1673 Hetman Jan Sobieski pokonuje armię turecką pod Chocimiem
- 1674 Wybór Sobieskiego na króla Polski i wielkiego księcia litewskiego
- 1675 Jan III zawiera w Jaworowie tajny traktat z Francją, skierowany przeciwko Brandenburgii i Habsburgom
- 1676 Sobieski odpiera turecko-tatarski najazd na Ruś Czerwoną. Rozejm w Żórawnie: Turcja zatrzymuje Podole i Ukrainę prawobrzeżną, Rzeczpospolita nie musi płacić haraczu
- 1678 Spisek detronizacyjny magnatów dla obalenia Jana III Sobieskie- go i osadzenia na polskim tronie ks. Karola Lotaryńskiego
- 1678 – 1679 Sobieski porzuca obóz profrancuski na rzecz stronnictwa habsburskiego, widząc w Austrii sojusznika na wypadek wojny z Turcją
- 1683 Antyturecki sojusz Rzeczypospolitej i Austrii. Sobieski oswobadza Wiedeń i Podole; w rękach tureckich pozostaje tylko Kamieniec Podolski
- 1684 Powstaje tzw. Liga Święta: antyturecki sojusz Austrii, Polski, Wenecji i papiestwa (w 1686 roku przystąpiła do niego Rosja)
- 1686 Pokój wieczysty (tzw. Grzymułtowskiego) Rzeczypospolitej z Rosją potwierdzający warunki rozejmu andruszowskiego
