Reklama

Iran ajatollahów. Upadku monarchii można było się spodziewać

Upadek monarchii w Iranie nie był procesem nagłym ani niespodziewanym. Przez ostatnie 10 lat panowania Mohammada Rezy Pahlawiego narastał rozłam między autorytarną próbą modernizacji królestwa, a oczekiwaniami mas. Czy szach tego nie dostrzegał?

Publikacja: 05.03.2026 21:00

Ajatollah Chomeini (1902–1989) pozdrawia wiernych

Foto: autor nieznany/wikimedia commons

Paweł Łepkowski

Reklama

W 1953 r. CIA i MI6 zorganizowały zamach stanu na demokratycznie wybranego premiera Mohammada Mosaddegha. Pahlawi uświadomił sobie, że ceną jego przetrwania jest dostosowanie się do amerykańskiej doktryny wojennej na Bliskim Wschodzie, która zakładała otoczenie południowo-zachodniej granicy ZSRR murem prozachodniego aliansu Iranu z Turcją. Wojna Jom Kipur w 1973 r. przyniosła perskiemu reżimowi ogromne dochody z gwałtownego skoku cen ropy. Jednak szach musiał je przeznaczyć głównie na zakupy uzbrojenia od amerykańskich koncernów zbrojeniowych. Dominuje opinia, że Reza Pahlawi modernizował kraj, lekceważąc jednocześnie tradycje i tożsamość religijną większości Irańczyków. Nie zgadzam się z tą opinią. To odkładanie reform socjalnych przyczyniło się do wybuchu rewolucji, a nie konflikt z duchowieństwem.

Pozostało jeszcze 83% artykułu

4 zł tygodniowo przez rok !

Promocja dotyczy rocznej subskrypcji pakietu RP.PL z The New York Times.

Autentyczne dziennikarstwo na cały rok.

Kliknij i poznaj szczegóły oferty

Subskrybuj teraz! Zaloguj się

Reklama

Obraz Johna Trumbulla przedstawia rezygnację George’a Washingtona ze stanowiska naczelnego dowódcy a

Historia świata

Dwukadencyjność to bezpiecznik demokracji

75 lat temu, 27 lutego 1951 r., ratyfikowano 22. Poprawkę do Konstytucji Stanów Zjednoczonych ograniczającą pias...

Materiał Promocyjny

Nowy luksus zaczyna się od rozmowy. Byliśmy w showroomie EXLANTIX

Pokazywane tam samochody zachwycają technologią i wyposażeniem, ale dziś o przewadze coraz częściej nie decydują same liczby i specyfikacja, lecz jakość relacji i rozmowa. To właśnie one wysuwają się na pierwszy plan, a ja szybko przekonałem się, że marka wyraźnie na to stawia.