„Interesowanie się bieżącą polityką było przeciwne moim upodobaniom” – twierdził Hindenburg, który osiadł w swojej posiadłości, żeby pisać pamiętniki, doglądać gospodarstwa i chodzić na polowania. Nie była to prawda. W 1919 roku ambitny stary junkier oświadczył, że Niemcy nie zostały pokonane na polu bitwy – to tajemniczy zdrajcy wbili im „nóż w plecy”. W 1920 roku chciał kandydować na prezydenta, ale śmierć żony oderwała go od spraw publicznych i pogrążyła w rozpaczy.
Pod koniec 1923 roku jego dawny generalny kwatermistrz Ludendorff zwierzył mu się z osobliwego pomysłu: we współpracy z pewnym prostackim demagogiem miał zamiar sięgnąć po władzę w kraju. Hindenburg stanowczo odrzucił możliwość udziału w podobnej awanturze.
Walka Hitlera o władzę
8 listopada tego roku Hitler kazał dwóm tysiącom narodowych socjalistów otoczyć monachijską piwiarnię, gdzie przemawiał komisarz sprawujący władzę w Bawarii, a potem wraz z Ludendorffem wszedł do środka. Strzelił z pistoletu w sufit, wskoczył na krzesło i krzyknął: „Rozpoczęła się narodowa rewolucja! Sala jest otoczona… Nikt nie może stąd wyjść”. Po długiej nocy pełnej zamętu Ludendorff i Hitler stanęli na czele pochodu, który ruszył w stronę bawarskiego Ministerstwa Obrony. Na Odeonsplatz drogę zagrodził mu kordon wojska i policji, a żołnierze otworzyli ogień do maszerujących. Czternastu nazistów i czterech policjantów zginęło. Hitler uciekł boczną ulicą, wskoczył do samochodu, a kiedy ten się zepsuł, pokuśtykał do domu jednego ze swoich zwolenników. „Otworzyłam drzwi – pisała Helen Hanfstaengl. – Stał tam blady jak upiór, bez kapelusza, z brudną twarzą, w utytłanym ubraniu…” Groził, że odbierze sobie życie.
Czytaj więcej
„Jesteśmy w samym środku powolnego tworzenia państwa totalnego” – powiedział Führer namiestnikom Rzeszy na początku lipca 1933 r. Na froncie wewnętrznym pozycja Hitlera nieustannie się umacniała. Niemcy były teraz państwem jednopartyjnym.
Hindenburg wezwał Niemców do narodowej jedności. Hitler został skazany na pięć lat więzienia za zdradę stanu. Twierdzę w Landsbergu, w której spędził dziewięć miesięcy, nazwał swoim „uniwersytetem państwowym”. Tu właśnie powstało jego wielkie dzieło „Mein Kampf” (Moja walka), które podyktował wiernemu sekretarzowi Rudolfowi Hessowi, synowi bogatego przedsiębiorcy. Z bezwstydną szczerością wyłożył w nim swój oszałamiająco ambitny i zbrodniczo brutalny program polityczny, który przewidywał „wytępienie” Żydów i podbój aryjskiej „przestrzeni życiowej” w Rosji i Polsce. Cele te mogły być osiągnięte tylko na drodze wojny i masowych mordów pod jego opatrznościowym przywództwem. Dzięki książce Hitler stał się bogatym człowiekiem, a po jej publikacji żaden z popierających go ludzi nie mógł twierdzić, że nie znał jego zamiarów.