Reklama

Instytut Pileckiego upamiętni Polaków powieszonych za pomoc Żydom

Instytut Pileckiego upamiętni w Złotopolicach ofiary Niemców, które zostały powieszone za pomoc niesioną Żydom.

Publikacja: 08.05.2023 03:00

Wywózka Żydów z getta w Płońsku, 1942 r. Fotografia ze zbiorów Pracowni Dokumentacji Dziejów Miasta

Wywózka Żydów z getta w Płońsku, 1942 r. Fotografia ze zbiorów Pracowni Dokumentacji Dziejów Miasta MCK w Płońsku

Foto: Pracownia Dokumentacji Dziejów Miasta MCK w Płońsku

10 maja odsłonięta zostanie tablica upamiętniająca Stefana Trzcińskiego, Ignacego Ambroziaka i Władysława Muchowskiego, którzy 21 listopada 1943 r. zostali powieszeni przez Niemców za pomoc Żydom. Tablica upamiętnia też Symchę Frosta i powieszonych wraz z nimi trzech mężczyzn, a także zamordowaną kilka tygodni później Stanisławę Trzcińską.

To element programu Instytutu Pileckiego „Zawołani po imieniu”. Dotychczas w taki sposób upamiętnionych zostało 76 osób.

Czytaj więcej

Jarosław Myjak: Zamilczenie historii

Historycy Instytutu przypominają, że we wrześniu 1940 r. w Płońsku powstało getto, w którym Niemcy osiedlili 12 tys. Żydów. Po jego likwidacji w grudniu 1942 r. niemal wszystkich deportowano do Auschwitz-Birkenau. Żydzi, którym udało się uciec, starali się ukryć. W pomoc dla nich zaangażowali się we wsi Skwar w gminie Naruszewo Stanisława Trzcińska i jej dorośli synowie, ponadto Ignacy Ambroziak z żoną Rozalią i synem Henrykiem z miejscowości Cholewy oraz prowadzący gospodarstwo w Michałowie Władysław Muchowski.

Rodzina Trzcińskich pomagała rodzinie Klinów. Dostarczali jej jedzenie i ukrywali w stodole. 23 sierpnia 1943 r. ich posesja została otoczona przez niemieckich żandarmów. Jeden z Niemców miał ze sobą kartkę z nazwiskami osób pomagających Żydom. W trakcie przesłuchania pobili oni Stanisławę i Stefana. Wywieziono ich do więzienia w Pomiechówku.

Reklama
Reklama

Na przełomie 1942 i 1943 r. rodzina Ambroziaków udzielała pomocy m.in. dwóm młodym Żydom przedstawiającym się jako Ignac i Julek. W październiku 1943 r. do Ambroziaków przyjechała żandarmeria oraz gestapo. Szukali ukrywających się. Podczas rewizji nikogo nie znaleziono, rodzina została pobita, a Ignacego przewieziono też do Pomiechówka. Niemcy szukali także ukrywających się Żydów u Władysława Muchowskiego. Choć nikogo nie znaleźli, też wywieźli go do więzienia.

Pod koniec października 1943 r. Niemcy zorganizowali odprawę sołtysów z gmin, z których pochodzili aresztowani. Zapowiedzieli, że 21 listopada przedstawiciele poszczególnych wsi mają stawić się na skraju lasu między Złotopolicami a Kamienicą-Wygodą, ponieważ odbędzie się tam egzekucja Polaków, którzy ukrywali Żydów. Tego dnia gestapo wraz z żandarmerią przywiozło z Pomiechówka siedmiu skazanych: Stefana Trzcińskiego, Ignacego Ambroziaka, Władysława Muchowskiego, Symchę Frosta, a także nieznanego z imienia i nazwiska Żyda i dwóch Polaków (mogli to być Stefan Dubracki i Jan Wójcik, jednak nie udało się potwierdzić ich personaliów – dodaje Instytut Pileckiego). Żydów powieszono za rzekome napady, a Polaków za ukrywanie i pomoc udzieloną Żydom. Nieznane są okoliczności śmierci Stanisławy Trzcińskiej, która z więzienia w Pomiechówku miała trafić do obozu koncentracyjnego, jednak podczas transportu została zabrana przez Niemców na stacji w Modlinie. Prawdopodobnie tam została zamordowana.

W 1991 r. jerozolimski Instytut Jad Waszem odznaczył tytułem Sprawiedliwych wśród Narodów Świata Ignacego Ambroziaka i jego żonę Rozalię, Stanisławę Trzcińską oraz jej synów: Stefana i Jana, a także Władysława Muchowskiego.

Historia Polski
Pion śledczy IPN ściga wykonawców stanu wojennego
Historia Polski
Jedna z największych tragedii polskiej żeglugi. Po 33 latach losy „Jana Heweliusza” wciąż budzą emocje
Historia Polski
Wystawimy rachunek Rosji. Naukowcy liczą straty po agresji ZSRS
Historia Polski
Jak KARTA broniła polskiej pamięci przed fałszem i podziałem
Historia Polski
Gdzie zaginęły bezcenne dokumenty Rzeczypospolitej? Trop urywa się w Watykanie
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama