Jak gorzałka zawładnęła Polakami

Początkowo ani szlachta, ani arystokracja nie piły wódki. Na ich stołach pojawiały się wina – głównie tzw. węgrzyny. Moda na nie pojawiła się najpierw w Krakowie wraz z przybyciem do Polski żaków węgierskich. Po wódkę sięgali za to chłopi, dla których stała się swoistym remedium na ich straszny los. Pili, zadłużając się, a szlachta na to nie tylko pozwalała, ale i stosowała przymus propinacyjny w dworskich karczmach, dzięki czemu nadwyżki zboża mogła przeznaczać na wódkę, wyciągając ostatni grosz z chłopa pańszczyźnianego.

Jak wódka przelała się do wyższych warstw?

Trudno jednoznacznie określić, kiedy przekroczono granicę dzielącą wódkę spożywaną jako lek z domowej apteczki od napoju stołowego. W czasach saskich magnaci poili szlachtę gorzałką, żeby pozyskać ich głosy na sejmikach, co sprzyjało rozprzestrzenianiu się modelu picia do nieprzytomności. Potem upowszechnieniu wódki sprzyjała łatwość pędzenia jej z ziemniaków i postęp technologiczny w jej produkcji. W XIX wieku wódkę pili już wszyscy. W II RP raczej zagościł model „zachodni", umiarkowany, a nie „wschodni" kojarzony z upijaniem się do nieprzytomności, tym bardziej że cena wódki była wysoka.