– Nie skończyliśmy poszukiwań na założonym obszarze. Zostaniemy tu jeszcze kilka dni – poinformował PAP w poniedziałek szef badań, prof. Andrzej Ossowski z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie.
Kolejny etap poszukiwań w Puźnikach rozpoczął się 31 sierpnia i miał trwać do 6 września. Celem jest odnalezienie zbiorowej mogiły Polaków zamordowanych w 1945 roku przez oddział Ukraińskiej Powstańczej Armii (UPA).
Do przebadania jest teren o powierzchni około ponad 1 hektara. Oczekuje się, że odnalezione zostaną miejsca pochówku około 40 osób.
Wcześniej znaleziono szczątki 42 osób
Na starym polskim cmentarzu w Puźnikach, podczas prac przeprowadzonych wiosną ubiegłego roku, odnaleziono szczątki co najmniej 42 osób. Szczątki te zostały pochowane w Puźnikach 6 września ub.r.
Ossowski mówił na początku obecnego etapu badań, że lokalizacja poszukiwanej zbiorowej mogiły jest bardzo nieprecyzyjna. – Wiemy, że musi być gdzieś na cmentarzu, ale gdzie dokładnie – tego nikt nie wie – wyjaśnił.
Czytaj więcej
Naukowcy z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego przywrócili nazwiska ośmiu osób, które zostały zamordowane przez ukraińskich nacjonalistów w Puźnika...
Polscy i ukraińscy specjaliści prowadzą badania
W badaniach po stronie ukraińskiej uczestniczy firma archeologiczna Wołyńskie Starożytności. Po polskiej strojnie biorą w nich udział m.in. specjaliści z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie oraz Fundacji Wolność i Demokracja, która od 2022 r. zabiegała u władz ukraińskich o pozwolenie na poszukiwania w Puźnikach. Prace finansowane są przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego.
Zbrodnia w Puźnikach. Zginęli polscy mieszkańcy
Puźniki to dawna wieś w obecnym obwodzie tarnopolskim Ukrainy. W nocy z 12 na 13 lutego 1945 r. ukraińscy nacjonaliści wymordowali tam - według różnych źródeł - od 50 do 120 Polaków. Głównym sprawcą tej zbrodni był Petro Chamczuk, który stał na czele sotni UPA Szare Wilki (Siri Wowky). 13 lutego o godz. 3 złożony z dwóch sotni kureń (odpowiednik polskiego batalionu) Chamczuka zaatakował mieszkańców Puźnik. Przebywało tam zaledwie kilkanaście osób zdolnych do obrony.
Według polskich historyków w lipcu 1943 r. oddziały UPA przeprowadziły skoordynowane ataki na około 150 zamieszkanych przez Polaków miejscowości na Wołyniu. Łącznie od lutego 1943 r. do wiosny 1945 r. na Wołyniu i w Galicji Wschodniej zginęło, według badaczy, ponad 100 tys. Polaków. Za sprawców uznawani są członkowie Organizacji Ukraińskich Nacjonalistów frakcji Stepana Bandery oraz podporządkowanej jej UPA.
Czytaj więcej
– My dziś nie oskarżamy całego narodu ukraińskiego, ale oskarżamy banderowską ideologię – tych, którzy mordowali, ale też tych, którzy przywołują c...
Spór o ocenę zbrodni i pamięć historyczną
Polska uznaje zbrodnie popełnione na ludności polskiej za ludobójstwo, natomiast wielu ukraińskich historyków i polityków interpretuje je jako element szerszego konfliktu polsko-ukraińskiego, za który odpowiedzialność ponosiły obie strony. Jednocześnie w ukraińskiej pamięci historycznej OUN i UPA są często postrzegane jako symbole walki o niepodległość oraz powojennego oporu przeciwko Związkowi Sowieckiemu.
Od wiosny 2017 r. trwał spór wokół zakazu poszukiwań i ekshumacji szczątków polskich ofiar wojen i konfliktów na terytorium Ukrainy, wprowadzonego przez Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej (UIPN). Zakaz został wydany po zdemontowaniu pomnika UPA w Hruszowicach w województwie podkarpackim w kwietniu 2017 r. Decyzja o zniesieniu moratorium na poszukiwania i ekshumacje szczątków polskich ofiar zbrodni wołyńskiej została ogłoszona pod koniec listopada 2024 r. na wspólnej konferencji prasowej szefów dyplomacji Polski i Ukrainy, Radosława Sikorskiego i Andrija Sybihy.
Kolejne ekshumacje polskich ofiar na Ukrainie
8 sierpnia Ukraiński Instytut Pamięci Narodowej (UINP) poinformował, że wydane zostały zgody na ekshumacje szczątków polskich ofiar w Hucie Pieniackiej w obwodzie lwowskim oraz na poszukiwania i ekshumacje w Ugłach na Wołyniu. W Hucie Pieniackiej szczątki ludzkie zlokalizowano w 25 miejscach na obszarze ponad 200 m kw.
Wcześniej w wyniku prac ekshumacyjnych, prowadzonych od 13 lipca do 7 sierpnia na terenie dawnych wsi Ostrówki i Wola Ostrowiecka na Wołyniu, odnaleziono szczątki 55 osób, w tym 26 dzieci, oraz ponad 300 przedmiotów osobistych. Zostały one uroczyście pochowane 30 sierpnia w kwaterze ofiar UPA na cmentarzu w Ostrówkach.
25 sierpnia rozpoczęły się prace ekshumacyjne na dawnym cmentarzu na Hołosku we Lwowie, gdzie pochowani są żołnierze Wojska Polskiego polegli w obronie Lwowa we wrześniu 1939 roku.
W sierpniu 2025 roku przeprowadzono ekshumacje szczątków żołnierzy Wojska Polskiego poległych we wrześniu 1939 r. w obronie Lwowa. Byli oni pochowani we Lwowie-Zboiskach. Ponowny pogrzeb prochów 34 odnalezionych żołnierzy odbył się w listopadzie 2025 roku na miejscowym cmentarzu rzymskokatolickim w Mościskach, gdzie znajduje się polska kwatera wojenna.
