Rozpoczynamy cotygodniowe wyprawy na nasze dawne Kresy Wschodnie. Pojedźmy tam tak, jak podąża się dziś z Polski na Litwę przez Budzisko bądź Ogrodniki: bez paszportów i wiz, przez stale otwarte szlabany.
Tak przez wieki podróżowano z Korony do Wielkiego Księstwa i Inflant, czyli na obecną Łotwę, także znajdującą się z nami we wspólnych granicach europejskich. I oby jak najprędzej można było podobnie dostać się na Białoruś i na Ukrainę, niegdyś współtworzące z nami jedną Rzeczpospolitą.
Zapraszamy czytelników do podróży śladem naszych ojców. W ciągu tysiąclecia podejmowali oni niejednokrotnie wyprawy orężne na wschód, ogniem i mieczem dochodząc nie tylko swych rzeczywistych, ale też uzurpowanych praw. Napiszemy o tym, ale napiszemy też o wzajemnym przenikaniu się kultur, wzbogacaniu cywilizacyjnego dorobku, dobrym sąsiedztwie. O wspólnej obronie przed wspólnymi wrogami. O Polakach na Kresach i Kresach w Polakach.
Znakomicie ujmuje te sprawy Bohdan Cywiński (Polak z Wielkiego Księstwa, jak sam o sobie powiada) w obszernym eseju zamieszczonym w dzisiejszym zeszycie otwierającym cały cykl. Publikujemy też tłumaczenie fragmentu „Ogniem i mieczem” na starocerkiewny.
Tak brzmi początek tekstu: „Sie diwnoje leto 1647, w kojem niebiesnyje i ziemnyje znamienija predwozwieszczasza bedstwija i niewiedomyja proisszestwija”.
[wyimek]Chcemy pokazać ślady często zapominane oraz celowo zacierane całymi latami[/wyimek]
Pierwszy odcinek cyklu – o chrzcie Polski i o chrzcie Rusi – napisał historyk mediewista Rafał Jaworski. Ten i każdy następny zeszyt – 16-stronicowy, kolorowy, bogato ilustrowany – będzie opowieścią o istotnym wycinku dziejów, pogłębiającą wiedzę o cywilizacji tych terenów, wybitnych postaciach, tradycjach, miastach i kościołach, pałacach i dworach. Punktem wyjścia stanie się znaczące wydarzenie historyczne. Specjalnie wydany segregator sprzyja kolekcjonowaniu zeszytów, które ułożą się w prawdziwą „Księgę Kresów Wschodnich”
Obok głównych tekstów, pisanych przez historyków, każdy zeszyt wzbogacamy stałymi rubrykami prowadzonymi przez najlepszych znawców tematu z „Rzeczpospolitej”. Będą to wypowiedzi potomków wielkich rodów kresowych i znaczących Polaków, katalog zabytków na Wschodzie, lektury kresowe, słownik tamtejszej polszczyzny, rysunki (Marka Szyszki) i opisy stroju i oręża, trasy i rady dla turystów sentymentalnych oraz wschodnia galeria obrazów.
Na taką oto podróż zapraszamy czytelników. Chcemy więc przypomnieć fakty i pokazać ślady często zapominane oraz celowo zacierane przez dziesięciolecia. Wyrazić raczej tęsknotę niż żal, a także świadomość – jak pisał historyk sztuki śp. prof. Tadeusz Chrzanowski – „że wytyczone po II wojnie światowej granice nie dzielą, ale łączą, że nie dzieli, ale łączy historia – jakkolwiek była krwawa i okrutna”.
***
Zeszyty nowego cyklu dodatków historycznych „Rzeczpospolitej” są dostępne wraz z segregatorem w punktach sprzedaży (w cenie gazety) oraz dla prenumeratorów Pakietu Plus. 49 zeszytów będzie ukazywać się od dziś co czwartek.
