O buncie więźniów Sobiboru

12 października upamiętniona zostanie 80. rocznica wybuchu powstania w obozie zagłady w Sobiborze. Weźmie w niej udział m.in. premier Niderlandów.

Publikacja: 12.10.2023 03:00

Fragment ekspozycji Muzeum i Miejsca Pamięci w Sobiborze, oddziału Państwowego Muzeum na Majdanku

Fragment ekspozycji Muzeum i Miejsca Pamięci w Sobiborze, oddziału Państwowego Muzeum na Majdanku

Foto: PAP, Wojtek Jargiło

14 października 1943 r. w obozie wybuchło powstanie, w wyniku którego uciekło ok. 300 więźniów, do końca wojny przeżyło zaś ok. 50.

Początkowo grupa konspiratorów skupiła się wokół Lejby Felhendlera, byłego przewodniczącego Judenratu w Żółkiewce. Własną konspirację stworzyli też Żydzi holenderscy pod przewodnictwem Josepha Jacobsa, ale na skutek zdrady SS-mani wymordowali większość Holendrów. Jednym z inicjatorów powstania był porucznik Aleksander Peczerski, osadzony w obozie wraz z grupą jeńców Armii Czerwonej.

W programie uroczystości są przemówienia, ekumeniczna modlitwa za pomordowanych, a także złożenie wieńców. Wezmą w nich udział m.in. Mark Rutte, premier Niderlandów, Miroslav Wlachovský, minister spraw zagranicznych i europejskich Słowacji, Viktor Elbling, ambasador RFN w Polsce. Izrael pierwotnie miał reprezentować dyrektor Instytutu Jad Waszem Dani Dayan, ale z powodu sytuacji w kraju nie mógł przylecieć do Polski. W jego imieniu list odczyta ambasador Izraela w Warszawie Yacov Livne. Polskę będą reprezentowali wiceminister Ministerstwa Kultury Wanda Zwinogrodzka, a prezydenta RP jego doradca Dariusz Dudek. Organizatorzy nie zaprosili nikogo z ambasady Rosji.

Czytaj więcej

W Sobiborze pokazane zostaną pozostałości komór gazowych

Po zakończeniu części oficjalnej uczestnicy uroczystości będą mogli zapoznać się z wystawą stałą „SS-Sonderkommando Sobibor. Niemiecki obóz zagłady 1942–1943”, prezentowaną w budynku muzealnym, a także nową aranżacją terenu (zostanie udostępniony zwiedzającym 13 października). Utworzono m.in. nową ścieżkę dla zwiedzających, Ścianę Pamięci, czyli wielometrowy mur poprowadzony wzdłuż drogi, którą SS-mani pędzili ofiary na śmierć. Wyeksponowane zostały również oryginalne fundamenty ruin komór gazowych, a także m.in. miejsca lokalizacji budynku fryzjerni, baraku mieszkalnego więźniów spalających zwłoki oraz placu apelowego, gdzie wybuchło powstanie.

W miejscu tym znajduje się Muzeum i Miejsce Pamięci, które od 2012 r. jest oddziałem Państwowego Muzeum na Majdanku. Projekt jego utworzenia to międzynarodowa inicjatywa zrealizowana przez Polskę, Holandię, Izrael i Słowację.

Przypomnijmy, że w obozie zagłady w Sobiborze od maja 1942 r. do października 1943 r. zamordowano ok. 180 tys. Żydów.

14 października 1943 r. w obozie wybuchło powstanie, w wyniku którego uciekło ok. 300 więźniów, do końca wojny przeżyło zaś ok. 50.

Początkowo grupa konspiratorów skupiła się wokół Lejby Felhendlera, byłego przewodniczącego Judenratu w Żółkiewce. Własną konspirację stworzyli też Żydzi holenderscy pod przewodnictwem Josepha Jacobsa, ale na skutek zdrady SS-mani wymordowali większość Holendrów. Jednym z inicjatorów powstania był porucznik Aleksander Peczerski, osadzony w obozie wraz z grupą jeńców Armii Czerwonej.

2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Historia Polski
80 lat temu wybuchło Powstanie Warszawskie. Jak wygląda tegoroczny program obchodów?
Materiał Promocyjny
Jak wykorzystać potencjał elektromobilności
Historia Polski
Wilczy Szaniec nie był pierwszy. Nieudane zamachy na Hitlera
Historia Polski
50 lat temu Zamek Królewski w Warszawie ożył!
Historia Polski
Dzieci Głogowa. Heroiczna decyzja i jej straszliwa cena
Historia Polski
Tajemnica śmierci Władysława Warneńczyka