Dokumenty powstańca styczniowego zostaną przekazane do Biblioteki Narodowej

Fundacja Rodzinna Blochów z Nowego Jorku przekaże do Biblioteki Narodowej nieznane dotychczas historykom listy Agatona Gillera, członka pierwszego i prezesa czwartego Rządu Narodowego w Powstaniu Styczniowym.

Publikacja: 23.02.2024 16:22

Agaton Giller zdjęcie ze zbiorów Fundacji Rodziny Blochów w Nowym Jorku

Agaton Giller zdjęcie ze zbiorów Fundacji Rodziny Blochów w Nowym Jorku

Foto: Archiwum Fundacji Rodziny Blochów

O przekazaniu tych listów poinformował na portalu społecznościowym mecenas Przemysław Bloch, który jest szefem fundacji. Przypomniał on, że Giller uznawany jest za twórcę idei „polskiego państwa podziemnego”, a rola jaką odegrał w latach 1861-1864 stawia go w pierwszym szeregu polskich postaci historycznych.

Giller napisał historię Powstania Styczniowego

„Po upadku powstania był na emigracji we Francji i Szwajcarii, gdzie zajął się gromadzeniem dokumentacji i pamiątek powstańczych, które służyły mu pomocą przy spisywaniu wspomnień i historii Powstania Styczniowego. Stefan Kieniewicz nazwał Gillera „pierwszym historiografem powstania styczniowego”. Niestety, większość nieopublikowanej przed wojną spuścizny po Gillerze, jego listy i cenny księgozbiór prywatny, spłonęło podczas wojny w Warszawie z resztą zbiorów raperswilskich” – przypomina Przemysław Bloch.

Czytaj więcej

II RP czciła powstańców styczniowych

W kwietniu do Biblioteki Narodowej trafi korespondencja Gillera składająca się ze 109 stron rękopisów, która została skierowana m.in. do Józefa Gałęzowskiego, członka rządu Romualda Traugutta, szefa Komisji Broni, a po powstaniu, prezesa Muzeum Narodowego w Raperswilu. Skany dokumentów są już dostępne na serwerach Polony.

Giller – sybirak, współtwórca muzeum w Rapperswil

Przemysław Bloch przypomina, że zanim Agaton Giller wziął udział w powstaniu styczniowym był sybirakiem. Rosjanom wydała go w 1853 roku policja austriacka, kiedy studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim. Rosjanie więzili go początkowo w Cytadeli, a następnie dostał wyrok katorgi we wschodniej Syberii. „Wędrował tam pieszo, szesnaście miesięcy, przykuty łańcuchem do żelaznego drąga” – przypomina mecenas Bloch. Doświadczenia syberyjskie opisał on w książkach „Podróż więźnia etapami do Syberii w roku 1854” (1866) i „Opisanie zabajkalskiej krainy w Syberii” (1867).

Po powstaniu styczniowym wyjechał do Saksonii, potem Paryża, gdzie napisał historię powstania. Następnie udał się do Lwowa, a stamtąd na emigrację do Szwajcarii. Giller zamieszkał na zamku w Rapperswilu, gdzie wraz z hr. Władysławem Platerem zajął się organizowaniem Muzeum Narodowego Polskiego. „Pod jego kierunkiem podjęto pracę kopiowania listów Joachima Lelewela, które ze wstępem Gillera wydał w Poznaniu J. I. Kraszewski u Jana Konstantego Żupańskiego” – dodaje mecenas.

O przekazaniu tych listów poinformował na portalu społecznościowym mecenas Przemysław Bloch, który jest szefem fundacji. Przypomniał on, że Giller uznawany jest za twórcę idei „polskiego państwa podziemnego”, a rola jaką odegrał w latach 1861-1864 stawia go w pierwszym szeregu polskich postaci historycznych.

Giller napisał historię Powstania Styczniowego

Pozostało 87% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Historia
Ślady wspaniałej zaginionej kolekcji Potockich
Historia Polski
Do Polski wróci rękopis stracony w czasie potopu szwedzkiego
Historia
Biały kruk odkryty po 500 latach. Nie było pewne czy istnieje
Historia Polski
Ratowali Żydów i zostali zamordowani przez Niemców. Poszukuje ich IPN
Materiał Promocyjny
Mazda CX-5 – wszystko, co dobre, ma swój koniec
Historia Polski
Zwiedzamy polskie zabytki techniki. Kopalnia Soli Wieliczka
Materiał Promocyjny
Branża bankowa gorszy okres ma za sobą