Dokumenty powstańca styczniowego zostaną przekazane do Biblioteki Narodowej

Fundacja Rodzinna Blochów z Nowego Jorku przekaże do Biblioteki Narodowej nieznane dotychczas historykom listy Agatona Gillera, członka pierwszego i prezesa czwartego Rządu Narodowego w Powstaniu Styczniowym.

Publikacja: 23.02.2024 16:22

Agaton Giller zdjęcie ze zbiorów Fundacji Rodziny Blochów w Nowym Jorku

Agaton Giller zdjęcie ze zbiorów Fundacji Rodziny Blochów w Nowym Jorku

Foto: Archiwum Fundacji Rodziny Blochów

O przekazaniu tych listów poinformował na portalu społecznościowym mecenas Przemysław Bloch, który jest szefem fundacji. Przypomniał on, że Giller uznawany jest za twórcę idei „polskiego państwa podziemnego”, a rola jaką odegrał w latach 1861-1864 stawia go w pierwszym szeregu polskich postaci historycznych.

Giller napisał historię Powstania Styczniowego

„Po upadku powstania był na emigracji we Francji i Szwajcarii, gdzie zajął się gromadzeniem dokumentacji i pamiątek powstańczych, które służyły mu pomocą przy spisywaniu wspomnień i historii Powstania Styczniowego. Stefan Kieniewicz nazwał Gillera „pierwszym historiografem powstania styczniowego”. Niestety, większość nieopublikowanej przed wojną spuścizny po Gillerze, jego listy i cenny księgozbiór prywatny, spłonęło podczas wojny w Warszawie z resztą zbiorów raperswilskich” – przypomina Przemysław Bloch.

Czytaj więcej

II RP czciła powstańców styczniowych

W kwietniu do Biblioteki Narodowej trafi korespondencja Gillera składająca się ze 109 stron rękopisów, która została skierowana m.in. do Józefa Gałęzowskiego, członka rządu Romualda Traugutta, szefa Komisji Broni, a po powstaniu, prezesa Muzeum Narodowego w Raperswilu. Skany dokumentów są już dostępne na serwerach Polony.

Giller – sybirak, współtwórca muzeum w Rapperswil

Przemysław Bloch przypomina, że zanim Agaton Giller wziął udział w powstaniu styczniowym był sybirakiem. Rosjanom wydała go w 1853 roku policja austriacka, kiedy studiował na Uniwersytecie Jagiellońskim. Rosjanie więzili go początkowo w Cytadeli, a następnie dostał wyrok katorgi we wschodniej Syberii. „Wędrował tam pieszo, szesnaście miesięcy, przykuty łańcuchem do żelaznego drąga” – przypomina mecenas Bloch. Doświadczenia syberyjskie opisał on w książkach „Podróż więźnia etapami do Syberii w roku 1854” (1866) i „Opisanie zabajkalskiej krainy w Syberii” (1867).

Po powstaniu styczniowym wyjechał do Saksonii, potem Paryża, gdzie napisał historię powstania. Następnie udał się do Lwowa, a stamtąd na emigrację do Szwajcarii. Giller zamieszkał na zamku w Rapperswilu, gdzie wraz z hr. Władysławem Platerem zajął się organizowaniem Muzeum Narodowego Polskiego. „Pod jego kierunkiem podjęto pracę kopiowania listów Joachima Lelewela, które ze wstępem Gillera wydał w Poznaniu J. I. Kraszewski u Jana Konstantego Żupańskiego” – dodaje mecenas.

O przekazaniu tych listów poinformował na portalu społecznościowym mecenas Przemysław Bloch, który jest szefem fundacji. Przypomniał on, że Giller uznawany jest za twórcę idei „polskiego państwa podziemnego”, a rola jaką odegrał w latach 1861-1864 stawia go w pierwszym szeregu polskich postaci historycznych.

Giller napisał historię Powstania Styczniowego

Pozostało 87% artykułu
2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Historia
Ślady wspaniałej zaginionej kolekcji Potockich
Materiał Promocyjny
Wykup samochodu z leasingu – co warto wiedzieć?
Historia Polski
Do Polski wróci rękopis stracony w czasie potopu szwedzkiego
Historia
Biały kruk odkryty po 500 latach. Nie było pewne czy istnieje
Historia Polski
Odcisk palca na chlebie sprzed 8600 lat
Materiał Promocyjny
Jak kupić oszczędnościowe obligacje skarbowe? Sposobów jest kilka
Historia Polski
2 kwietnia mija 19. rocznica śmierci Jana Pawła II