15 sierpnia 2026 r., w Święto Wojska Polskiego, w Instytucie Polskim i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie odbędzie się uroczyste przekazanie do konserwacji historycznej flagi, która w maju 1944 r. została zatknięta na ruinach klasztoru na Monte Cassino przez żołnierzy 2. Korpusu Polskiego gen. Władysława Andersa.
Aneta Pytrus z Instytutu Polonika przypomina, że to jeden z najbardziej rozpoznawalnych symboli polskiego udziału w II wojnie światowej. – Widok biało-czerwonej flagi nad zdobytym wzgórzem Monte Cassino stał się ikoną zwycięstwa odniesionego przez polskich żołnierzy podczas jednej z najcięższych bitew kampanii włoskiej oraz symbolem wkładu Polski w pokonanie III Rzeszy – opisuje.
Kompleksowa konserwacja historycznej flagi
Uroczystość w Londynie zapoczątkuje projekt konserwatorsko-badawczy realizowany wspólnie przez Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie, Polską Fundację Narodową oraz Instytut Polonika. Celem jest zabezpieczenie bezcennego zabytku i przygotowanie go do dalszej ekspozycji. Będzie to pierwsza kompleksowa konserwacja flagi od 1979 r.
Czytaj więcej
Polski żołnierz, zwłaszcza podczas ostatniej wojny światowej, był żołnierzem wyzutym z ojczyzny. Dziś ma czym i czego bronić.
Aneta Pytrus wyjaśnia, że zakres przedsięwzięcia obejmie nie tylko konserwację historycznej flagi, finansowaną przez Polską Fundację Narodową. Dodatkowo Instytut Polonika zrealizuje specjalistyczne badania i zleci wykonanie nowoczesnej gabloty ekspozycyjnej. Dzięki tym zabiegom obiekt będzie chroniony przed światłem, kurzem, wahaniami temperatury i wilgotności oraz innymi czynnikami mogącymi wpływać na stan zachowania tkaniny. Konserwacja flagi odbędzie się w pracowni Zenzie Tinker Conservation w Brighton.
Podstawą tych działań jest ekspertyza opracowana na zlecenie Instytutu Polonika przez prof. ASP Monikę Stachurską, dziekan Wydziału Konserwacji i Restauracji Dzieł Sztuki, która określiła stan zachowania zabytku i wskazała niezbędne działania konserwatorskie.
Symbol emigracji niepodległościowej
Organizatorzy podkreślają, że znaczenie projektu wykracza poza ochronę pojedynczego eksponatu. – To przykład współpracy środowisk emigracyjnych, organizacji społecznych, instytucji państwowych na rzecz zachowania polskiego dziedzictwa poza granicami kraju – wskazuje Aneta Pytrus.
Historia flagi jest jednocześnie historią polskiej emigracji niepodległościowej po II wojnie światowej. Po 1945 r. tysiące żołnierzy Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie nie mogło wrócić do kraju znajdującego się pod rządami Związku Sowieckiego. Wraz z nimi na emigrację trafiły pamiątki, archiwa i świadectwa polskiej państwowości stanowiące unikatowe dziedzictwo kulturowe i pamięci za granicą. Jednym z najważniejszych miejsc, gdzie są przechowywane, jest Instytut Polski i Muzeum im. gen. Sikorskiego w Londynie. Zbiory muzeum obejmują świadectwa działalności Polskich Sił Zbrojnych na Zachodzie, Rządu RP na Uchodźstwie oraz losów polskiej emigracji wojennej.
– Konserwacja flagi spod Monte Cassino ma zapewnić jej przetrwanie dla kolejnych pokoleń oraz przypomnieć o bohaterstwie żołnierzy 2. Korpusu Polskiego, losach polskiej emigracji oraz wkładzie Polaków w zwycięstwo aliantów podczas II wojny światowej – wskazuje Aneta Pytrus.
Czytaj więcej
9 maja 1945 roku nastąpiła bezwarunkowa kapitulacja III Rzeszy. W sierpniu 1946 roku 3. Batalion, drogą morską, przemieszczony został do Anglii, sk...
Gen. Władysław Anders: symbol solidarności z aliantami
18 maja 1944 r. biało-czerwona flaga została zatknięta na ruinach klasztoru na Monte Cassino przez żołnierzy 12. Pułku Ułanów Podolskich.
W samo południe plutonowy Emil Czech odegrał Hejnał Mariacki, ogłaszając zwycięstwo 2. Korpusu Polskiego w bitwie o Monte Cassino, która otworzyła wojskom alianckim drogę na Rzym.
„Gdy w dniu 18 maja kazałem na ruinach zdobytego przez nas Klasztoru wywiesić sztandar polski, a obok niego brytyjski, świat cały skierował swój wzrok ku polu naszej bitwy i naszego zwycięstwa. Było to zwycięstwo wspaniałe i ofiarny wkład naszego Narodu do wspólnego wysiłku sprzymierzonych. Myśmy ze swojej strony uczynili wszystko, co do nas należało, a w chwili triumfu okupionego życiem naszych najlepszych kolegów, daliśmy symboliczny wyraz naszej solidarności z aliantami. Uważaliśmy się za część zespołu narodów walczących o wolność, zespołu – w którym nie wolno jednym zapominać o drugich” – napisał gen. Władysław Anders w 1948 r. w paryskiej „Kulturze”.
