Opowieść o odwadze, wierze i przebaczeniu

Odwiedzający wystawę zobaczą nie tylko rękopis orędzia przechowywany w Archiwum Archidiecezjalnym we Wrocławiu, lecz także oryginał listu podpisanego przez polskich biskupów (na co dzień przechowywany w archiwum Archidiecezji Kolońskiej) i odpowiedź podpisaną przez niemieckich biskupów (przechowywaną w Archiwum Archidiecezji Warszawskiej), a także przedmioty związane z duchownymi, którzy współtworzyli historię polskiego Kościoła w XX wieku. Wśród eksponatów znalazły się m.in. piuska, kalendarz z 1965 r. i krzyż prymasa Wyszyńskiego, pamiętnik Eriki Tworoger z wpisem Edyty Stein. Jest też barokowa monstrancja, przywieziona przez przesiedleńców z Kresów Wschodnich, kielich mszalny elżbietanek z Nysy, przestrzelony przez żołnierzy sowieckich w 1945 r., czy hostia, którą prymas Wyszyński rozdawał biskupom uczestnikom Soboru Watykańskiego II. Dopełniają one narracji, ukazując duchowy wymiar procesu pojednania.

Wystawa łączy klasyczne muzealne formy prezentacji z nowoczesnymi rozwiązaniami multimedialnymi. Odbiorcy będą mogli nie tylko obejrzeć zabytki, lecz także wysłuchać relacji świadków historii, zapoznać się z nagraniami archiwalnymi i wziąć udział w interaktywnych zadaniach, które pozwalają samodzielnie odkrywać kontekst wydarzeń. Scenografia ma wzmocnić emocjonalny przekaz – wprowadzić zwiedzających w atmosferę lat 60., gdy zza murów nieufności przebijały się pierwsze promienie europejskiego dialogu.

Wystawa „Pojednanie dla Europy” pokazuje, że orędzie z 1965 r. było czymś więcej niż listem. Było początkiem nowego myślenia o wspólnocie – duchowej i politycznej – w której dawne krzywdy nie są zapominane, lecz przekształcane w gotowość do współpracy. To opowieść o tym, że prawdziwe pojednanie nie jest gestem jednorazowym, lecz procesem, wymagającym odwagi i pokory.

Wrocław, miasto-symbol powojennego odrodzenia, staje się w tej narracji naturalnym miejscem refleksji nad sensem europejskiej wspólnoty. W przestrzeni, gdzie spotykają się ślady polskości, niemieckości i czeskiej tradycji, powraca pytanie o to, jak pielęgnować dziedzictwo dialogu i otwartości w świecie, który znów doświadcza napięć i wojen.

Organizatorzy podkreślają, że wystawa ma wymiar uniwersalny – przypomina, że słowa „przebaczamy i prosimy o przebaczenie” nie straciły aktualności. W epoce globalnych konfliktów i społecznych podziałów mogą być inspiracją nie tylko dla historyków, lecz dla każdego, kto wierzy, że budowanie pokoju zaczyna się od prawdy i dialogu.

Wystawa „Pojednanie dla Europy” zostanie otwarta 18 listopada 2025 r. w Muzeum Archidiecezjalnym we Wrocławiu i potrwa do końca 2026 r.