Reklama

Był mur w Warszawie. Rocznica zamknięcia bram getta

84 lata temu Niemcy zamknęli bramy do getta warszawskiego. Niemal 400 osób zostało uwięzionych za murami. Obecnie budowane jest Muzeum Getta Warszawskiego. Co w nim będzie można zobaczyć?

Publikacja: 15.11.2024 06:00

Plakat zapowiadający warszawskie obchody rocznicy zamknięcia bram getta warszawskiego.

Plakat zapowiadający warszawskie obchody rocznicy zamknięcia bram getta warszawskiego.

Foto: Robert Wilczyński

W nocy z 15 na 16 listopada 1940 roku zostały zamknięte bramy prowadzące do getta w Warszawie. Niemal 400 tys. osób zostało uwięzionych za murami z cegły na obszarze 307 hektarów. Bariera miała długość szesnastu kilometrów.

W przeddzień tej rocznicy 15 listopada Muzeum Getta Warszawskiego oraz Towarzystwo Społeczno-Kulturalnego Żydów w Polsce organizuje uroczystość w trakcie której zapalone zostaną znicze przy murze getta. Odbędzie się w południe na dziedzińcu XII LO im. H. Sienkiewicza przy ul. Siennej 53.

Obchodom towarzyszy kampania społeczna „Był mur w Warszawie”, której celem jest przypomnienie historii getta. Do 20 listopada na przystankach autobusowych, słupach ogłoszeniowych i komunikacji miejskiej Warszawy są widoczne plakaty oparte na zdjęciach z kolekcji Muzeum Getta Warszawskiego. Przedstawiają one życie codzienne tzw. żydowskiej dzielnicy mieszkaniowej.

Szewach Weiss – najokropniejsze więzienie w Europie

Hasło tegorocznej kampanii, „Był mur w Warszawie”, zostało zaczerpnięte z wypowiedzi byłego ambasadora Izraela w Warszawie Szewacha Weissa. „Był mur w Warszawie. To było największe, najokropniejsze więzienie w Europie, z którego nikt nie mógł wyjść. Wszyscy byli skazani na śmierć. To jest dramat tego muru” – powiedział Weiss. Jego pełna wypowiedź znajduje się na stronie internetowej muzeum 1943.pl i kanale You Tube, podobnie jak wspomnienia świadków, a także badaczy Zagłady: prof. Katarzyny Person, dr. Michała Grochowskiego, prof. Justyny Kowalskiej-Leder.

Po powstaniu w getcie warszawskim, jego teren został zrównany z ziemią. Do dzisiaj zachowały się jego nieliczne fragmenty. 17 listopada odbędzie się spacer wzdłuż murów getta warszawskiego. Rozpocznie się o godz. 12 przy ulicy Złotej 62 w Warszawie.

Reklama
Reklama

Czytaj więcej

Daniel Blatman: Chcemy pokazać getto takim, jakim było

Budowa Muzeum Getta Warszawskiego z wsparciem unijnym

Od roku w zabytkowych budynkach dawnego Szpitala Dziecięcego Bersohn i Bauman na warszawskiej Woli trwa budowa Muzeum Getta Warszawskiego. Inwestycja będzie kosztowała - jak poinformowały władze placówki, ponad 323,8 mln zł, z tego 57,4 mln zł będzie pochodzić z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego. - Muzeum Getta Warszawskiego jest jedną z trzech najważniejszych instytucji dotyczących dziedzictwa żydowskiego - przypomniał podczas konferencji prasowej Piotr Rypson z ministerstwa kultury.

- Dla nas szczególnie ważne jest, że dzięki tym funduszom możemy uratować to miejsce oraz dać mu kolejne życie - nie tylko dla Polski, ale i dla świata. Pozyskanie środków z programu funduszu europejskich na infrastrukturę, klimat i środowisko na lata 2021-2027 umożliwi przekształcenie tego miejsca w nowoczesny muzeum - dodał dyrektor Muzeum Getta Warszawskiego, Albert Stankowski.

Gdzie powstaje Muzeum Getta Warszawskiego

Kompleks Szpitala Bersohnów i Baumanów tworzą dwa historyczne budynki - dawnego Szpitala Dziecięcego oraz Laboratorium. Zostaną one zaadaptowane na potrzeby wystawy stałej oraz Centrum Edukacyjnego. Muzeum będzie miało łącznie ok. 11 500 m kw. powierzchni użytkowej, w tym ok. 3 400 m kw. zajmie wystawa stała.

Muzeum Getta Warszawskiego zostało powołane przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego w 2018 r. Na jego siedzibę wybrano zabytkowe budynki dawnego Szpitala Dziecięcego Bersohnów i Baumanów, które zostały wzniesione w latach 1876-78 według projektu Artura Goebla na działce zakupionej przez Majera i Chaję Bersohnów oraz Salomona i Paulę Baumanów. Zgodnie z wolą fundatorów w miejscu tym miały się leczyć dzieci z ubogich rodzin.

Czytaj więcej

W Treblince powstanie mur pamięci
Reklama
Reklama

Od 1906 r. przez siedem lat pracował tam dr Henryk Goldszmit, czyli Janusz Korczak. W listopadzie 1940 roku szpital ten znalazł się na terenie getta. Pracowali w nim wtedy m.in. Anna Braude-Hellerowa, Adina Blady-Szwajger, Hanna Merenholc – bliska współpracownica Janusza Korczaka, a w charakterze gońca Marek Edelman, który był jednym z dowódców powstania żydowskiego, które wybuchło w getcie w 1943 r. W 1946 r. w gmachu tym miał siedzibę Centralny Komitet Żydów w Polsce.

„Historia getta warszawskiego zostanie zaprezentowana z uwzględnieniem sytuacji okupowanej Warszawy - podzielonej i zniszczonej, przez to szczególnie wrażliwej i podatnej na cały wachlarz postaw i zachowań ludzkich. W programie wystawy stałej wiadomości na temat życia getta i życia miasta wzajemnie przeplatają się i uzupełniają. Zwiedzający rozpoczną poznawanie losów warszawskich Żydów w kontekście tragedii Holokaustu od najwyższego piętra budynku, stopniowo schodząc w dół i zagłębiając się w coraz mroczniejsze rozdziały historii” - opisują organizatorzy muzeum.

Co będzie można zobaczyć na wystawie stałej Muzeum Getta Warszawskiego

Twórcą scenariusza wystawy stałej jest prof. Daniel Blatman - historyk z Uniwersytetu Hebrajskiego w Jerozolimie, oraz zespół kuratorów Muzeum Getta Warszawskiego. - Nacisk kładziemy na opisanie historii Żydów umieszczonych w getcie i ich walki o przetrwanie, ale zostanie to przedstawione w szerszym kontekście. Miasto to nie tylko zbiór domów, torów, ulic i stacji kolejowych, ale też żywy organizm. Warszawa była zbiorem kultur, etniczności i religii. Ludzie różnych kultur współistnieli przez wieki w lepszych lub gorszych relacjach, dopóki ideologia nazistowska nie zdecydowała się rozbić tego organizmu i oddzielić ich od siebie zgodnie z rasistowską doktryną - powiedział w wywiadzie dla „Rzeczpospolitej” prof. Daniel Blatman.

- Ważną częścią wystawy stałej będzie opór: walka zbrojna i cywilny, bierny opór, przeciwstawianie się niemieckim nakazom, jak pisał w swoim dzienniku z getta nauczyciel hebrajskiego Chaim Aron Kapłan: „Wszystko jest nam zabronione, a jednak robimy wszystko” – dodał profesor.

Wyjątkowe zabytki na wystawie stałej Muzeum Getta Warszawskiego  

Pokazane zostaną obiekty i artefakty otrzymane w formie darowizn, kupione lub wypożyczone przez muzeum. Jednym z nich jest raport napisany w maju 1943 przez Jürgena Stroopa, niemieckiego SS-mana, który dowodził siłami, które likwidowały getto, po wybuchu powstania. Został on przekazany w depozyt Muzeum Getta Warszawskiego przez Instytut Pamięci Narodowej. Będzie można również zobaczyć wózek do przewozu ciał zmarłych - datowany na lata 30. XX wieku, odnaleziony po wojnie i odkupiony przez Pinkusa Szenicera, opiekuna cmentarza żydowskiego w Warszawie.

Ważną częścią wystawy będą także przedmioty codziennego użytku, obiekty kultu religijnego, fragmenty spalonej biblioteki wydobyte podczas wykopalisk na terenie getta, m.in. w przy ulicy Miłej.

Historia Polski
Profesor Ruchniewicz na czele Instytutu Pileckiego
Społeczeństwo
Polacy pomogą w remoncie lwowskiej willi
Historia Polski
Jedna z największych tragedii polskiej żeglugi. Po 33 latach losy „Jana Heweliusza” wciąż budzą emocje
Historia Polski
Wystawimy rachunek Rosji. Naukowcy liczą straty po agresji ZSRS
Historia Polski
Jak KARTA broniła polskiej pamięci przed fałszem i podziałem
Reklama
Reklama
REKLAMA: automatycznie wyświetlimy artykuł za 15 sekund.
Reklama