Instytut pamięci Narodowej przypomina, że na przestrzeni wieków Górny Śląsk zmieniał przynależność państwową. Znajdował się pod wpływami niemieckimi.
Traktat wersalski kończący I wojnę światową przewidywał, że o przyszłości regionu rozstrzygnie plebiscyt. Został on wyznaczony na 20 marca 1921 r. W latach 1919–1920 doszło do dwóch powstań ludności polskiej przeciwko Niemcom. W plebiscycie za Polską opowiedziało się niemal 480 tys. osób, za Niemcami – 707 tys., w tym jednak wielu emigrantów, dowiezionych na głosowanie z głębi Rzeszy.
„Europejskie mocarstwa – Wielka Brytania i Włochy – skłaniały się do przyznania Niemcom większości spornego obszaru, w tym ziem najbardziej uprzemysłowionych. W tej sytuacji Polacy raz jeszcze chwycili za broń. Pod wpływem III Powstania Śląskiego, trwającego od maja do lipca 1921 r., paryska Konferencja Ambasadorów podjęła decyzję korzystniejszą dla Polski. Odrodzonej Rzeczypospolitej przypadło 29 proc. obszaru plebiscytowego, w tym jednak tereny gęsto zaludnione, obejmujące większość górnośląskich hut i kopalń” – przypominają historycy Instytutu.
Objęcie części Górnego Śląska przez polską administrację dokonało się etapami w czerwcu i lipcu 1920 r. Zakończenie tego procesu uświetniła uroczystość z udziałem władz centralnych i wojewódzkich. 16 lipca w parku Kościuszki, gdzie zebrały się tłumy, ks. Teodor Kubina odprawił mszę polową. Po jej zakończeniu odbyła się ceremonia podpisania aktu przyłączenia Górnego Śląska do Rzeczypospolitej. Dokument został przygotowany przez artystę Stanisława Ligonia. Pod aktem podpisali się m.in. marszałek Sejmu RP Wojciech Trąmpczyński, minister spraw wewnętrznych Antoni Kamieński i wojewoda śląski Józef Rymer.
Tego samego dnia odbyła się defilada. „Entuzjastycznie witano wojsko, defilujące dziarsko przed przedstawicielami rządu, Sejmu i swym wodzem generałem [Stanisławem] Szeptyckim. Po piechocie defilowała artylerja, a po niej auta pancerne i czółgi, które wywarły silne wrażenie” – pisała „Gazeta Ludowa”.
