Materiał partnera: Instytut Pamięci Narodowej

To właśnie tu doszło do jednej z najtragiczniejszych zbrodni na ludności polskiej w okresie II wojny światowej.

Działania realizowane były przez IPN we współpracy z ukraińskim wyspecjalizowanym przedsiębiorstwem Wołyńskie Starożytności. W pracach uczestniczyli również przedstawiciele Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP oraz członkowie Stowarzyszenia Huta Pieniacka.

Przed wybuchem II wojny światowej Huta Pieniacka była wsią zamieszkiwaną niemal wyłącznie przez Polaków. 28 lutego 1944 r. stała się ona obiektem brutalnego ludobójstwa. Zbrodni dokonali Ukraińcy służący w 4 Galicyjskim Pułku Policji SS, związanym z 14 Dywizją Grenadierów SS „Galizien”, członkowie Ukraińskiej Powstańczej Armii oraz lokalnych ukraińskich bojówek. Wymordowano ponad 850 osób – kobiet, dzieci i mężczyzn. Miejscowość nigdy nie została odbudowana. Dziś o istnieniu Huty Pieniackiej przypomina jedynie pomnik.

Głównym celem działań interdyscyplinarnego zespołu była lokalizacja miejsc pochówku Polaków. Prace charakteryzowały się wysokim stopniem trudności, ponieważ zabudowa wsi została niemal całkowicie zatarta, a typowanie obszarów badawczych opierało się na przybliżonych, archiwalnych relacjach świadków sprzed wielu dekad.

Zespół zrealizował plan badań szerokopłaszczyznowych i sondażowych. Przebadano łącznie ponad 4000 mkw terenu za pomocą metod archeologicznych, w tym sondaży. Szczątki ludzkie zlokalizowano w 25 lokalizacjach na obszarze ponad 200 mkw (w tym mogiła na obszarze 72 mkw i liczne szczątki poza obszarem głównej mogiły).Ten etap badań nie pozwala na precyzyjne oszacowanie dokładnej liczby ofiar spoczywających w odkrytych miejscach, jednak skala i rozległość obszaru potwierdzają masowy charakter mogiły mogącej skrywać nawet kilkaset osób. Uzyskane wyniki stanowią materialny dowód zbrodni popełnionej na polskiej ludności w Hucie Pieniackiej.

Po formalnym i merytorycznym podsumowaniu zebranych informacji Instytut Pamięci Narodowej niezwłocznie złoży do władz ukraińskich wniosek o udzielenie zezwolenia na przeprowadzenie prac ekshumacyjnych. Celem kolejnego kroku będzie podjęcie szczątków ofiar, poddanie ich badaniom antropologicznym i genetycznym, a następnie zapewnienie im godnego, chrześcijańskiego pochówku.

Materiał partnera: Instytut Pamięci Narodowej