Debata w Instytucie Pileckiego: Holokaust oczami Niemców

Trzecie spotkanie z cyklu „Berlin w Warszawie” w Instytucie Pileckiego rozpocznie się 23 kwietnia o godz. 18  w budynku przy ul. Siennej 82 w Warszawie. Tematem rozmowy będą postawy Polaków wobec Zagłady w niemieckiej debacie o Holokauście – oraz pytanie o to, gdzie kończy się historyczna analiza, a zaczyna relatywizowanie odpowiedzialności lub przesuwanie akcentów winy. Jak podają organizatorzy, w centrum uwagi znajdą się między innymi takie pojęcia jak „współudział”, „współodpowiedzialność” oraz relacja między państwem a społeczeństwem w warunkach okupacji.

– Kwietniowy odcinek poświęcimy jednemu z najtrudniejszych i najbardziej drażliwych tematów w dialogu polsko-niemieckim: temu, jak w niemieckiej debacie o Holokauście mówi się o Polakach. Porozmawiamy o granicy między odpowiedzialnym opisywaniem historii a niebezpiecznymi uogólnieniami, które przenoszą winę z jednostek na całe społeczeństwa. To będzie rozmowa o faktach, pamięci i języku, który może zarówno przybliżać do prawdy, jak i oddalać od wzajemnego zrozumienia – opisuje dr Aleksandra Burdziej, kuratorka cyklu.

Czytaj więcej

Polityka

Radziejowska i Fałkowski w rozmowie z „Rzeczpospolitą”: Historia poszarpała relacje polsko-niemieckie

Od relacji polsko-niemieckich zależy bezpieczeństwo tej części Europy i dlatego musimy traktować je z pełną powagą - mówią Hanna Radziejowska i Mat...

– Nie da się zrozumieć ani dynamiki Holokaustu, ani też postaw wobec Zagłady, bez wiedzy i zrozumienia, czym był niemiecki terror w okupowanej Polsce i, szerzej, we wschodniej części Europy – podkreśla Mateusz Fałkowski, zastępca kierownika berlińskiego oddziału Instytutu Pileckiego. – A także czym różnił się niemiecki reżim okupacyjny w Polsce od sytuacji w okupowanej Francji czy Holandii. Badania społeczne pokazują, że naszym zachodnim sąsiadom tej wiedzy i świadomości historycznej czasem bardzo brakuje.

Kim są uczestnicy debaty

W spotkaniu wezmą udział: niemiecki historyk i politolog dr Johannes von Thadden, historyk dr Stephan Stach i socjolog Mateusz Fałkowski.

Dr Johannes von Thadden to niemiecki menedżer, historyk, autor kilku książek oraz ekspert od relacji polsko-niemieckich. Doktor nauk politycznych i historycznych, studiował ekonomię, historię i politologię w Saarbrücken i Seattle. Był sekretarzem federalnym CDU i współorganizował kampanię wyborczą w 2005 r., która wyniosła Angelę Merkel na stanowisko kanclerza. Przez 13 lat był współprzewodniczącym Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej, przez 20 lat wiceprzewodniczącym Federalnego Związku Towarzystw Niemiecko-Polskich, pełnił funkcję prezesa zarządu Airbus Poland, a obecnie jest współzałożycielem i prezesem zarządu Draco Aircraft w Polsce.  

Czytaj więcej

Polityka

Władimir Putin jak Józef Stalin. Walczy z „nazistami”, kłamie o Katyniu

Nastroje antyukraińskie w Polsce są efektem spóźnionej reakcji politycznej - mówi Thomas Urban niemiecki publicysta, autor książek, ekspert zajmują...

Dr Stephan Stach jest historykiem, publicystą i ekspertem zajmującym się historią Polski, relacjami polsko-żydowskimi oraz pamięcią o Zagładzie w Polsce i Europie. Studiował historię i slawistykę zachodnią w Lipsku i Warszawie, a doktorat obronił na Uniwersytecie Marcina Lutra w Halle, gdzie zajmował się polską polityką narodowościową w II Rzeczypospolitej. Prowadził badania nad historią i pamięcią o Holokauście m.in. w Halle, Pradze oraz w Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. Kieruje programem „Liberale Demokratie” w berlińskim Zentrum Liberale Moderne.  

Mateusz Fałkowski jest socjologiem zajmującym się historią. W Instytucie Spraw Publicznych w Warszawie kierował Programem Europejskim i rozwijał program badań sondażowych dotyczących wizerunku Polski za granicą. W ISP PAN i w Collegium Civitas stworzył i współprowadził grupę badawczą „Solidarność. Nowe podejścia do analizy ruchu społecznego” oraz współprowadził cykl wykładów i seminariów dotyczących Solidarności. Publikował m.in. na temat ruchów społecznych i protestu w PRL, wzajemnych wizerunków Polaków i Niemców, świadomości historycznej i postaw Niemców wobec historii. Od 2019 r. współkieruje Instytutem Pileckiego w Berlinie.

Spotkanie poprowadzi kuratorka cyklu dr Aleksandra Burdziej – germanistka i literaturoznawczyni związana z Uniwersytetem Mikołaja Kopernika w Toruniu. Bada ona m.in. pamięć kulturową oraz sposoby reprezentowania doświadczeń XX wieku w literaturze i kulturze współczesnej. Jest prezeską Zarządu Krajowego Związku Towarzystw Polsko-Niemieckich i inicjatorką licznych projektów dialogu polsko-niemieckiego.

Cykl „Berlin w Warszawie”

Cykl spotkań „Berlin w Warszawie” będzie się odbywał przez cały 2026 r. Ostatnie spotkanie zaplanowane jest na styczeń przyszłego roku. Celem przedsięwzięcia organizowanego przez Instytut Pileckiego jest wprowadzenie do polskiej przestrzeni dyskusyjnej aktualnych debat publicznych z Niemiec związanych z pamięcią, historią i polityką. Spotkania odbywają się raz w miesiącu, w warszawskiej siedzibie Instytutu. Projekt konfrontuje niemieckie narracje z polską wrażliwością, tworząc przestrzeń do szczerej rozmowy nawet w sprawach, w których obie strony głęboko się różnią.