Rusza akcja „Pamiętam. Katyń 1940”. Jej symbolem są rozdawane tzw. guziki katyńskie

Między innymi ich nazwiska zostaną przypomniane w czasie kampanii Guziki Katyńskie. Przy okazji zbliżającej się 86. rocznicy zbrodni katyńskiej rusza bowiem kolejna edycja ogólnopolskiej kampanii społeczno-edukacyjnej „Pamiętam. Katyń 1940”.

Symbolem akcji jest przypinka – replika guzika z munduru wojskowego nawiązująca do wiersza Zbigniewa Herberta „Guziki”, który poświęcił swojemu kuzynowi zamordowanemu przez Sowietów w Katyniu.

Wiosną 1940 r. na rozkaz najwyższych władz Związku Sowieckiego bezpieka zabiła ponad 22 tys. Polaków. Byli wśród nich zawodowi oficerowie Wojska Polskiego, policjanci, oficerowie rezerwy, lekarze, nauczyciele, prawnicy, urzędnicy i naukowcy.

Groby ofiar odkryto w Katyniu, Charkowie, Miednoje i Bykowni. Prawda o tych wydarzeniach była zakazana w PRL. Władze rosyjskie przyznały się do popełnienia zbrodni katyńskiej w 1990 roku, ale teraz historycy związani z putinowską Rosją ponownie szerzą kłamstwo katyńskie, obarczając odpowiedzialnością Niemców.

Kampania społeczna: Guzik katyński 

Guzik Katyński jest elementem kampanii społeczno-edukacyjnej „Pamiętam. Katyń 1940” zainicjowanej w kwietniu 2007 r. przez Narodowe Centrum Kultury, przed premierą filmu „Katyń” Andrzeja Wajdy. Ojciec reżysera, kapitan Wojska Polskiego Jakub Wajda (1900–1940), zginął w Charkowie.  

Czytaj więcej

Polityka

Władimir Putin jak Józef Stalin. Walczy z „nazistami”, kłamie o Katyniu

Nastroje antyukraińskie w Polsce są efektem spóźnionej reakcji politycznej - mówi Thomas Urban niemiecki publicysta, autor książek, ekspert zajmują...

– Guzik Katyński w formie przypinki to replika artefaktu odnalezionego w dołach śmierci, milczącego świadka zbrodni, który dziś łączy pokolenia – mówi Michał Kosiorek, zastępca dyrektora NCK. – Zachęcamy wszystkich do odbierania przypinek w wyznaczonych punktach w całym kraju i za granicą. Zapraszamy grupy rekonstrukcyjne oraz lokalne ośrodki pamięci do włączania się w akcję i dystrybucję symbolicznych guzików. Każda osoba, która wepnie Guzik Katyński, staje się ambasadorem pamięci o ofiarach Zbrodni Katyńskiej – podkreśla wicedyrektor NCK. 

Dr Rafał Kościański, rzecznik prasowy IPN, zwraca uwagę, że „obecnie jesteśmy świadkami powrotu imperialnej polityki Kremla, w tym powrotu rosyjskiej propagandy do narracji, że Zbrodnię Katyńską popełnili Niemcy”.  – Symbolem tego procesu jest usunięcie w 2025 r. przez władze Rosji z cmentarzy w Miednoje i Katyniu polskich symboli wojskowych: Orderu Virtuti Militari, którym Polska uczciła wiktorię nad Rosjanami z 1792 r., oraz Krzyża Kampanii Wrześniowej, przypominającego o niemiecko-sowieckiej agresji z 1939 r. – mówi dr Rafał Kościański. 

Wobec ograniczonego dostępu do miejsc pamięci szczególnie żywa staje się potrzeba pielęgnowania przestrzeni symbolicznej i przywracania pamięci poprzez różnego typu gesty. – Od kilku lat nie mamy dostępu do lasów w Katyniu, Miednoje i Kuropatach, utrudnione jest dotarcie do Cmentarzy w Bykowni i Charkowie – przypomina kierownik Muzeum Katyńskiego Sebastian Karwat. – Nie możemy w miejscu złożenia ciał naszych bohaterów oddać im należnego hołdu. W symboliczny sposób tę funkcję spełnia obecnie Muzeum Katyńskie jako miejsce, w którym wciąż żywa jest pamięć o ofiarach sowieckiego mordu sprzed 86 lat – dodaje. 

Czytaj więcej

Plus Minus

Józef Czapski. Zawsze wiodła do niego osobna droga.

Do Czapskiego prowadzi wiele ścieżek. Na każdej z nich przyjdzie nam dokonać jeszcze zaskakujących odkryć. Właśnie mija 130. rocznica jego urodzin.

Symbolicznym przypinkom towarzyszyć będą plakietki z sylwetkami wybranych dwudziestu ofiar zbrodni katyńskiej, których losy zostaną przywołane w kampanii informacyjnej realizowanej m.in. w mediach społecznościowych. Jeden guzik to jedna ludzka historia, przez długie lata zakłamywana. 

– Instytut Pileckiego od początku swojego istnienia ma za zadanie upamiętnianie ofiar systemów totalitarnych, dlatego nasze włączenie się w akcję „Przypnij guzik katyński”, jest naturalnym krokiem w realizacji tej misji – tłumaczy Karol Madaj, p.o. dyrektor Instytutu Pileckiego. – Chcemy w ten sposób postawić na pamięć o konkretnym człowieku, jego pasjach, rodzinie i zasługach dla Rzeczpospolitej. Rozdając repliki guzików w Warszawie, Berlinie i Nowym Jorku, przypominamy, że za każdą z 22 tysięcy ofiar stoi osobista tragedia. Umiędzynarodowienie tej pamięci jest naszym obowiązkiem, zwłaszcza teraz, gdy rosyjski imperializm ponownie zagraża Europie. Zbrodnie w Buczy pokazują, że mechanizmy totalitarne nie odeszły do przeszłości, dlatego głos ofiar Katynia musi wybrzmieć dziś szczególnie głośno – dodaje Karol Madaj. 

Akcja „Przypnij guzik pamięci” 

Od 11 do 13 kwietnia, w ramach akcji „Przypnij guzik pamięci”, przypinkę będzie można otrzymać m.in. na terenie Muzeum Katyńskiego w Warszawie, w Kordegardzie – galerii NCK przy Krakowskim Przedmieściu, w oddziałach i delegaturach IPN w całym kraju, a także w Instytucie Pileckiego w Warszawie i jego oddziałach: w Augustowie, Berlinie i Nowym Jorku.  

Jednocześnie do szkół trafi pakiet edukacyjny. Znajdzie się w nim m.in. mini-serial „Sztafeta” opowiadający o historii młodego człowieka poszukującego śladów pradziadka zamordowanego w Katyniu, a także materiał audiowizualny „Widziałem na własne oczy” – relacja Józefa Mackiewicza ilustrowana zdjęciami ze zbiorów Muzeum Katyńskiego oraz wystawa wirtualna „Niepamięci” – opowieść o losach Polaków więzionych w łagrach sowieckich.