Ministerstwo kultury nie chce kolejnego muzeum o zbrodni pomorskiej

Las Szpęgawski znajdujący się obok Starogardu Gdańskiego jest jednym z miejsc, gdzie Niemcy dokonali zbrodni na ludności Pomorza zaraz po rozpoczęciu II wojny światowej. Badania w tym miejscu prowadzi pion śledczy IPN. Naukowcy nie tylko odnaleźli szczątki ludzkie, ale także rzeczy osobiste ofiar m.in. obrączkę, krzyżyki, medaliki, guziki cywilne i wojskowe, spinki, zegarki, monety.

Już 2 września 1939 r. Niemcy rozpoczęli w tym miejscu masowe egzekucje, które trwały do stycznia 1940 r. W lesie zabijano nie tylko mieszkańców Starogardu i pobliskich wsi, lecz także Tczewa, Pelplina, Gniewa i Skórcza. Wśród ofiar znajdowały się osoby z zaburzeniami psychicznymi, zabijane w ramach akcji „T-4”. Byli to pacjenci ze szpitali psychiatrycznych w Kulparkowie koło Lwowa, Choroszczy koło Białegostoku, Dziekance koło Gniezna, Gostyninie, Kobierzynie koło Krakowa, Owińskach koło Poznania, Tworkach pod Warszawą i Świeciu nad Wisłą.

Historycy szacują liczbę pomordowanych w tym miejscu na 5-7 tys. ofiar. 

Niemcy zacierają ślady zbrodni

Jesienią 1944 r. na miejsce kaźni zostało skierowane specjalne komando, które zgodnie z wytycznymi Akcji 1005 wydobyło z grobów zwłoki, spaliło je, a następnie usiłowało zatrzeć ślady po masowych mogiłach. Jednak w latach 1945-1947 zostały przeprowadzone ekshumacje, które potwierdziły dokonanie w tym miejscu zbrodni. Problem w tym, że nie zostały one wówczas dokładnie przeprowadzone.

Czytaj więcej

Polityka

Kontrowersyjna decyzja minister kultury, w środowisku muzealników wrze

Dlaczego minister kultury Marta Cienkowska odwołała dyrektora muzeum dawnego obozu koncentracyjne...

Jesienią 2023 r. zaledwie na kilkanaście dni przed wyborami parlamentarnymi, podczas obchodzonego po raz pierwszy Narodowego Dnia Pamięci Ofiar Niemieckiej Zbrodni Pomorskiej 1939 (przypada 2 października) ogłoszono, że Muzeum Stutthof w Sztutowie oraz diecezja pelplińska będą współpracowały, aby wspólnie utworzyć muzeum poświęconego niemieckiej Zbrodni w Lesie Szpęgawskim. W pobliskim Szpęgawsku wymordowano także niemal wszystkich duchownych przedwojennej diecezji pelplińskiej.

Placówka miała powstać w Pelplinie i być oddziałem Muzeum Stutthof w Sztutowie. Dyrektor Muzeum Stutthof Piotr Tarnowski i biskup pelpliński ks. Ryszard Kasyna podpisali w tej sprawie list intencyjny.

Patronem projektu był ówczesny wiceminister kultury i poseł PiS z Pomorza Jarosław Sellin, który stwierdził, że biskup pelpliński zgodził się przekazać na ten cel zabytkowy budynek, w którym dawniej znajdowała się karczma i szkoła. Jego zdaniem powstanie tej placówki po powstaniu Muzeum w Piaśnicy „dopełni opowieści o Zbrodni Pomorskiej, w ramach której zamordowano około 30 tysięcy osób”. Celem nowej placówki miało być m.in. przywrócenie pamięci tych, którzy zginęli w tym miejscu jesienią 1939 r..

Poseł PiS się niepokoi: dlaczego nie ma muzeum  

Od tego czasu nic się w tej sprawie nie zdarzyło, dlatego o muzeum, które miało powstać upomniał się w interpelacji poselskiej Jarosław Sellin. Przypomniał m.in. że „inicjatywa ta spotkała się z poparciem lokalnych samorządów, środowisk patriotycznych i kombatanckich oraz mieszkańców regionu, dla których pamięć o ofiarach zbrodni w Szpęgawsku ma wyjątkowe znaczenie”. „Brak postępów w tej sprawie budzi uzasadnione zaniepokojenie i rozczarowanie – zarówno wśród mieszkańców Pomorza, jak i wśród wszystkich, którym leży na sercu zachowanie pamięci o ofiarach niemieckiego terroru w czasie II wojny światowej” – dodał poseł PiS.

„Zbrodnia w Lasach Szpęgawskich stanowi jedno z najbardziej dramatycznych świadectw niemieckiego ludobójstwa na Pomorzu. Brak działań na rzecz stworzenia miejsca pamięci w formie muzeum jest nie tylko zaniedbaniem wobec ofiar, ale i wobec przyszłych pokoleń, które mają prawo do rzetelnej edukacji dotyczącej historii swojej małej ojczyzny i całej Polski” – napisał Sellin.