Morderca ze Stasi. Kto zabił Czesława Kukuczkę?

Prokuratura skierowała do sądu okręgowego w Berlinie akt oskarżenia przeciwko 79-letniemu Manfredowi N., który mieszka w Lipsku. Powołała się na kodeks karny NRD, bowiem to prawo obowiązywało w momencie dokonania zbrodni. Uznała, że N. dokonał morderstwa, a popełnione przez niego przestępstwo nie uległo przedawnieniu.

Czesław Kukuczka został ciężko ranny 29 marca 1974 r. na dworcu kolejowym Friedrichstrasse w Berlinie. Za spust pociągnął Manfred N., 31-letni wówczas porucznik wschodnioniemieckiej bezpieki Stasi. Miał na sobie długi płaszcz i okulary przeciwsłoneczne. Gdy Polak go minął, z odległości dwóch metrów strzelił mu z pistoletu w plecy. Kukuczka zmarł w szpitalu.

Czytaj więcej

Historia Polski

Polak, który zepsuł Hitlerowi defiladę „zwycięstwa”

84 lata temu, 5 października 1939 r. o godz. 11.30 na warszawskim lotnisku Okęcie wylądował niemiecki samolot Focke-Wulf Fw 200 Condor pilotowany p...

38-letni w chwili śmierci Czesław Kukuczka pochodził z Małopolski. Był strażakiem w Jaworznie, miał rodzinę. 3 marca 1974 r. zgłoszono jego zaginiecie, ale kilka dni później mężczyzna odnalazł się w Berlinie. 29 marca w południe wszedł do ambasady PRL w Berlinie Wschodnim i zażądał spotkania z przedstawicielem służby bezpieczeństwa. Rozmawiał z berlińskim rezydentem departamentu I MSW (wywiad cywilny).

Śmierć Czesława Kukuczki. Kto pociągnął za spust?

Żądał zgody na przekroczenie granicy w Berlinie. Miał grozić, że jeśli to się nie stanie, zdetonuje bombę, którą – jak twierdził – miał na sobie. Dodał też, że dodatkowo bombę w centrum miasta zdetonuje jego wspólnik. Rezydent wywiadu powiadomił służbę bezpieczeństwa NRD. Podjęto decyzję, aby „obywatela polskiego w miarę możliwości unieszkodliwić poza budynkiem ambasady PRL”.

Po około dwóch godzinach negocjacji Kukuczka otrzymał zgodę na przekroczenie granicy. Opuścił polską placówkę i został przewieziony samochodem na dworzec Friedrichstrasse. Tam przeszedł, jak się później okazało, fikcyjną kontrolę graniczną. Gdy chwilę potem zmierzał do przejścia granicznego z RFN, został postrzelony.

Czytaj więcej

Historia świata

Dyplomacja i skandale

Dyplomacja to nie tylko negocjacje, przyjęcia i uroczyste traktaty. Historia stosunków międzynarodowych odnotowuje prowokacje i afery, które wpływa...

Akcja była doskonale zabezpieczona. Na miejscu natychmiast pojawiła się karetka i ekipa sprzątająca, która zasłoniła miejsce akcji. Ranny został odwieziony do szpitala, w którym zmarł.

Z sekcji przeprowadzonej w zakładzie medycyny sądowej uniwersytetu berlińskiego wynika, że bezpośrednią przyczyną śmierci było uszkodzenie wątroby przez kulę.

Funkcjonariusze Stasi w raporcie napisali o „udaremnieniu zamachu terrorystycznego”. Stwierdzili, że Kukuczka w czasie odprawy na przejściu granicznym wyciągnął broń i skierował ją w stronę funkcjonariuszy straży granicznej. Jednak podczas rozmów prowadzonych bezpośrednio po zdarzeniu przez przedstawicieli PRL i NRD strona polska nalegała na przyjęcie wersji, wedle której Polak miał popełnić samobójstwo, a jego zwłoki znaleziono w stanie rozkładu w lesie koło Berlina, co pozwoliłoby „uniknąć wszelkich pytań” w Polsce. Władze NRD nie przystały jednak na takie rozwiązanie. Przy Kukuczce nie znaleziono broni ani materiałów wybuchowych.

Biorącym udział w akcji funkcjonariuszom Stasi przyznano odznaczenia państwowe. Manfred N. dostał brązowy Order Zasługi w Walkach dla Ludu i Ojczyzny z uzasadnieniem, że „unieszkodliwił terrorystę, używając broni palnej”, zaś przełożeni w opinii służbowej podkreślali, że „udowodnił swoją wierność partii i przywódcom państwowym”.