Dopiero „normalizacja” złamała ducha Czechów i Słowaków

Rozmowa z dr. Łukaszem Kamińskim, historykiem z Uniwersytetu Wrocławskiego, byłym prezesem IPN

Aktualizacja: 19.08.2018 20:18 Publikacja: 19.08.2018 19:09

Dopiero „normalizacja” złamała ducha Czechów i Słowaków

Foto: Rzeczpospolita, Rafał Guz

Rzeczpospolita: Mija 50 lat od inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację, kończącej próbę wprowadzenia „socjalizmu z ludzką twarzą". Jak Czesi i Słowacy reagowali na interwencję?

Łukasz Kamiński: Paradoksalnie właśnie to wydarzenie spowodowało masowe ożywienie społeczeństwa. Już w nocy z 20 na 21 sierpnia były pierwsze przypadki oporu: próby blokowania przejazdu wojsk czy niszczenia drogowskazów, by zdezorientować obcych żołnierzy. Odbywały się demonstracje, malowano napisy na murach. Opór był na tyle powszechny, że przyłączyła się do niego większość miejscowych komunistów, co pokrzyżowało plany powołania nowego kierownictwa partii i nowego rządu. A 22 sierpnia odbył się nawet konspiracyjny zjazd Komunistycznej Partii Czechosłowacji, który wydał uchwałę przeciwko inwazji.

Brała w niej udział polska armia, co wywołało protesty i u nas.

Kiedy rankiem 21 sierpnia społeczeństwo w Polsce dowiedziało się o interwencji, przeżyło szok. Odebrano ją jako hańbę dla munduru. Z goryczą mówiono, że Polacy zawsze walczyli za naszą i waszą wolność, a teraz walczą za naszą i waszą niewolę. Efektem tego oburzenia było kilkaset różnego rodzaju protestów. Podjęto nawet próbę zorganizowania demonstracji przed Czechosłowackim Ośrodkiem Kultury w Warszawie. Jeśli weźmiemy pod uwagę, że społeczeństwo niedawno – w marcu 1968 r. – samo przeżyło pacyfikację, to zakres tego sprzeciwu był szeroki.

Jak ta interwencja wpłynęła na Czechów i Słowaków?

Dla nich istotny był też późniejszy proces tzw. normalizacji, czyli pacyfikacji prowadzonej już głównie siłami miejscowych komunistów, czas masowych represji i czystek. To one złamały ducha obu narodów, a doświadczenie 1968 r. na wiele lat zablokowało próby masowych protestów. W 1989 r. Czesi i Słowacy ostatni przyłączyli się do jesieni ludów odrzucającej komunizm.

—rozmawiała Katarzyna Płachta

O haniebnej inwazji: rp.pl/czechoslowacja68

Rzeczpospolita: Mija 50 lat od inwazji wojsk Układu Warszawskiego na Czechosłowację, kończącej próbę wprowadzenia „socjalizmu z ludzką twarzą". Jak Czesi i Słowacy reagowali na interwencję?

Łukasz Kamiński: Paradoksalnie właśnie to wydarzenie spowodowało masowe ożywienie społeczeństwa. Już w nocy z 20 na 21 sierpnia były pierwsze przypadki oporu: próby blokowania przejazdu wojsk czy niszczenia drogowskazów, by zdezorientować obcych żołnierzy. Odbywały się demonstracje, malowano napisy na murach. Opór był na tyle powszechny, że przyłączyła się do niego większość miejscowych komunistów, co pokrzyżowało plany powołania nowego kierownictwa partii i nowego rządu. A 22 sierpnia odbył się nawet konspiracyjny zjazd Komunistycznej Partii Czechosłowacji, który wydał uchwałę przeciwko inwazji.

2 / 3
artykułów
Czytaj dalej. Subskrybuj
Historia
Przez Warszawę przejdzie marsz pamięci
Historia
Prezydentura – zawód najwyższego ryzyka
Historia
Czesław Lasik: zapomniany agent wywiadu
Historia
Indyjscy „wyklęci” wracają do łask
Materiał Promocyjny
Mała Księgowość: sprawdzone rozwiązanie dla małych i średnich przedsiębiorców
Historia
IPN poszukuje na Litwie szczątków poległych żołnierzy AK