Łatwo dostępny materiał, jak piaskowiec i wapień, pozwolił wyczarować pomniki nagrobne o pięknej ornamentyce i symbolice. Warto zwiedzić cmentarze żydowskie w Bolechowie, Brodach, Buczaczu, Busku, Delatyniu, Jabłonowie, Kosowie, Kutach, Międzyborzu, Podhajcach, Satanowie.
Na Białorusi nagrobkami są przeważnie kamienie narzutowe, z trudem wyszlifowane, a niekiedy za nagrobek służą zniszczone koła młyńskie. Rozpadły się niestety – ocalałe jedynie na starych fotografiach – drewniane pomniki nagrobne. Najlepiej obecnie zachowane cmentarze znajdują się w Indurze, Wołpie, Mirze, Zdzięciole.
[srodtytul]Lwów (Lviv)[/srodtytul]
Pierwsze wzmianki o starym cmentarzu przy ul. Rapaporta, zamkniętym w 1855 r., pochodzą z 1414 r., choć wiadomo, że gmina żydowska istniała już w XIV w. Powoli popadał w zapomnienie, choć przed II wojną światową można było zobaczyć jeszcze nagrobek z 1530 r., nagrobki na grobach Róży Nachmanowicz zwanej Złotej Różą (zm. 1637 r.), braci Reicesów, męczenników spalonych na stosie w 1728 r., rabinów: Dawida Halewi (zm. 1667 r.), Jozuego Falka (zm. 1614 r.), Abrahama Kohna (zm. 1848 r.).
Pierwsze prace inwentaryzacyjne przeprowadzono dopiero w 1914 r. pod kierownictwem Majera Bałabana; podniesiono i odczytano wówczas napisy na 1400 pomnikach, w tym na najstarszym.Cmentarz został zniszczony przez Niemców w czasie wojny, a macewami wybrukowano liczne lwowskie podwórka – i ten stan trwa do dziś.
