Ale też serce mi się kraje, gdy myślę o tragedii marynarzy z niszczyciela „Grom”...
Pierwsze, co mi przychodzi do głowy, gdy myślę o Narwiku, to refleksja o przykrej nieuchronności wojowania daleko od domu. Gdzieś tam, w głębię naszej świadomości – przynajmniej od „Popiołów” Żeromskiego – zapadł wątek żołnierza-tułacza. Naturalnie bywało się dużo dalej, ale Norwegia zdaje mi się krajem kompletnie egzotycznym.
Zresztą jest bardzo piękna: wiem, bo jak wielu moich rodaków wyrywałem tam marchew, co było wymuszone dramatycznym stanem mojej sakiewki. Jesień była zimna, marchew mała – odwrotnie proporcjonalnie do frustracji, albowiem nie jestem wirtuozem w zatrudnieniach rolniczych.
No a ludzie, skądinąd uczciwi i sympatyczni, niemal w ogóle nie stosowali daru mowy.
W porównaniu z Norwegiem Polak wygląda co najmniej na Włocha.
Ale pociechą było piękno pejzażu: znad mojej grządki barwy jesiennej Norwegii płonęły magicznym światłem. I pomyślałem sobie, że polscy wojacy pod Narwikiem mieli przynajmniej ten awantaż, że walczyli w pięknym pejzażu. A jeszcze te fiordy…
Dla naszych podhalańczyków musiało to być nowe doświadczenie.
Walczyli dzielnie i otworzyli nową kartę w książce chwały wojska polskiego. „Poland first to fight” – głosił słynny plakat wojenny. Ale też serce mi się kraje, gdy myślę o tragedii marynarzy z niszczyciela „Grom”, bliźniaka „Błyskawicy”. Nie nawojowali się biedacy zbyt wiele.
Skądinąd niedawno widziałem „Błyskawicę” w Gdyni – czy naprawdę trzeba było pomalować ten piękny okręt na kolor zjadliwie turkusowy? Może jest w tym jakiś nieznany mi sens, ale wolałem jej dawną szatę, szarą i groźną. Bo wojna jest zawsze groźna i szara. I mam nadzieję, że nasz cykl mówi Czytelnikom również to, że za blaskiem epoletów, barwami sztandarów, wielkimi gestami wodzów i czynami bohaterów jest zawsze ofiara zwykłego, szarego człowieka.
[i]Jarosław Krawczyk, redaktor naczelny „Mówią wieki”[/i]
