Prezydent Starzyński został zastrzelony w Warszawie w grudniu 1939 roku. Zabili go trzej gestapowcy. IPN zakończył śledztwo w sprawie zabójstwie prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego.
Jak informuje IPN w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy ustalono, że Prezydent Warszawy Stefan Starzyński został aresztowany w gmachu Ratusza w Warszawie przez funkcjonariuszy Gestapo w dniu 27 października 1939 r.
Osadzono go początkowo w więzieniu przy ulicy Daniłowiczowskiej w Warszawie, a następnie przewieziono do więzienia na Pawiaku. W więzieniu przy ul. Dzielnej Prezydent Stefan Starzyński przebywał do dnia 22 albo 23 grudnia 1939 r., kiedy to wywieziono go w nieznanym kierunku.
Prokurator Marcin Gołębiewicz, szef pionu śledczego warszawskiego oddziału IPN informuje, że w czasie śledztwa poddano weryfikacji kilkanaście hipotez dotyczących dalszych losów Stefana Starzyńskiego po jego wywiezieniu z Pawiaka i okoliczności jego śmierci. Przesłuchano m.in. świadków w Polsce i poza jej granicami (RFN, USA, Francja). Przeprowadzono także kwerendy archiwalne w instytucjach polskich (m.in. Archiwum miasta Warszawy, Archiwum Akt Nowych, Archiwum Państwowe w Łodzi, Muzeum Więzienia Pawiak, Archiwum Ministerstwa Obrony Narodowej, Centralne Archiwum Wojskowe), jak i zagranicznych (m.in. Międzynarodowa Służba Poszukiwawcza w Bad Arolsen, Centrala Badania Zbrodni Narodowosocjalistycznych w Ludwigsburgu, Archiwum Krajowe w Monachium).
IPN skierował również kilkanaście wniosków o udzielenie pomocy prawnej do niemieckich prokuratur w Monachium II, Neuruppin, Dessau, Berlinie, Hanowerze, Bielefeld, Hamburgu, Kolonii, Augsburgu, Lipsku i w wyniku ich realizacji uzyskano istotny materiał dowodowy, rzutujący na ustalenie ostatnich chwil życia Prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego.
Poczynione w przebiegu śledztwa ustalenia podważyły wiarygodność funkcjonujących w powszechnej świadomości społecznej hipotez o osadzeniu i śmierci Prezydenta Stefana Starzyńskiego w różnych obozach zagłady (Dachau, Flossenbürg, Dora-Mitelbau, Mauthausen, Wittenberge, Baalberge) i więzieniach na terenie Niemiec (Spandau, Alt-Moabit, Alexanderplatz), w okresie od 1940 do 1945 r.
Jak informuje IPN zebrany w śledztwie materiał dowodowy pozwolił na bezsporne ustalenie, iż do zabójstwa przez rozstrzelanie Prezydenta Warszawy Stefana Starzyńskiego doszło w okresie pomiędzy 21 a 23 grudnia 1939 r. w Warszawie lub w jej okolicach.
Czytaj więcej
Czy nabycie samochodu może być tak proste, jak zamówienie sprzętu online? O tym, jak wygląda transformacja tego sektora oraz jak należy odpowiedzie...
Zbrodni dokonali funkcjonariusze Gestapo oberscharführer Hermann Schimmann, hauptscharführer Weber i unterscharführer Perlbach. IPN nie ma informacji, aby osoby te jeszcze żyły. Nie zdołano w sposób jednoznaczny ustalić funkcjonariuszy niemieckiego państwa okupacyjnego, którzy wydali rozkaz zabójstwa Stefana Starzyńskiego.
– Nie zdołano w sposób jednoznaczny ustalić funkcjonariuszy niemieckiego państwa okupacyjnego, którzy wydali rozkaz zabójstwa Stefana Starzyńskiego – informuje prokurator Marcin Gołębiewicz, naczelnik Oddziałowej Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu w Warszawie. Z ustaleń IPN wynika, że Starzyński został aresztowany w warszawskim ratuszu 27 października 1939 r. Osadzono go początkowo w więzieniu przy ulicy Daniłowiczowskiej w Warszawie, a następnie przewieziono do więzienia na Pawiaku. W więzieniu przy ul. Dzielnej prezydent Starzyński przebywał do 22 albo 23 grudnia 1939 r., kiedy to został wywieziony w nieznanym kierunku.
Dotychczas nie było pewności, kiedy i w jakich okolicznościach zginął prezydent. Historycy podawali wiele hipotez. Wskazywały one jako miejsce jego śmierci m.in. niemieckie obozy koncentracyjne. IPN odrzucił je po sięgnięciu do dokumentów wielu niemieckich instytucji i przesłuchaniu świadków, w tym z Niemiec, USA i Francji.
Starzyński urodził się w 1893 r. w Warszawie. Z wykształcenia był ekonomistą. W czasie I wojny światowej walczył w Legionach. W II Rzeczypospolitej m.in. pełnił funkcję wiceministra skarbu i wiceprezesa Banku Gospodarstwa Krajowego oraz posła na Sejm. Od 1934 r. był komisarycznym, a od 1938 r. mianowanym prezydentem Warszawy.
