- To jeden z ważniejszych projektów Narodowego Instytutu Konserwacji Zabytków – mówi nam dr Michał Laszczkowski, dyrektor tej instytucji. - Podczas oczyszczania terenu, pod nadzorem archeologicznym, znalezionych zostało kilkaset fragmentów betonowych krzyży wojskowych. Zostały one wkomponowane w metalowe obramowania w kształcie pierwotnych, niezachowanych nagrobków. Obramowania ukazują trudną historię tego miejsca, zniszczonego w czasie wojny i profanowanego w okresie PRL – dodaje.
Znana lista pochowanych Ukraińców w Kaliszu
Pomimo braku nagrobków naukowcy ustalili imienną listę pochowanych na cmentarzu ukraińskich wojskowych i ich rodzin. - Umieściliśmy ją na tablicy przy wejściu. Szczególnie dziś, gdy Ukraina broni swojej niepodległości i naszego bezpieczeństwa trzeba kultywować pamięć o polsko-ukraińskim braterstwie broni – dodaje Michał Laszczkowski.
Czytaj więcej
Z Londynu zostaną sprowadzone do Polski prochy dowódcy 3 Dywizji Strzelców Karpackich gen. Stanisława Kopańskiego oraz działacza emigracyjnego ppłk...
- Kalisz to miasto o bogatej historii, naznaczonej współistnieniem wielu kultur. Świadkami obecności przedstawicieli różnych narodów i wyznań pozostają zabytkowe nekropolie. Każda z nich stanowi o naszej wspólnej historii. Dzięki współpracy Instytutu, ambasady i miasta Kalisza, jeden z największych ukraińskich cmentarzy wojskowych zyska odpowiednią formę, właściwą dla miejsca pamięci o poległych żołnierzach. Jestem przekonany, że zarówno Polakom jak i Ukraińcom szczególnie bliskie są wartości patriotyczne. Tym bardziej dostrzegamy potrzebę godnego upamiętnienia tych, którzy walczyli za Ojczyznę – uważa Krystian Kinastowski, prezydent Kalisza.
- Ukraiński Cmentarz Wojskowy w Kaliszu-Szczypiornie jest miejscem wyjątkowym, które przypomina o polsko-ukraińskim braterstwie broni lat dwudziestych. W tym miejscu znaleźli swój wieczny spoczynek żołnierze ukraińscy, którzy ramię w ramię z Wojskiem Polskim bronili całej Europy od najeźdźców bolszewickich. Warto zawsze przypominać o tej karcie naszej wspólnej historii, szczególnie teraz, kiedy Europa znów jest zagrożona przez neoimperializm rosyjski, a żołnierze ukraińscy przy wsparciu wolnego świata bohatersko stawiają czoła zbrojnej agresji rosyjskiej – dodaje ambasador Ukrainy w RP, Wasyl Zwarycz.
Kto spoczywa na cmentarzu wojskowym w Kaliszu
Ukraiński Cmentarz Wojskowy w Kaliszu na osiedlu Szczypiorno, to miejsce pochówku kilkuset żołnierzy – sojuszników Polski z czasów wojny polsko-bolszewickiej. Spoczywają tam żołnierze 1. Zaporoskiej Dywizji Strzeleckiej, 4. Kijowskiej Dywizji Strzelców, 5. Chersońskiej Dywizji Strzeleckiej i 6. Siczowej Dywizji Strzelców, którzy na początku lat dwudziestych XX wieku internowani zostali w obozie znajdującym się na terenie Kalisza. Groby żołnierzy i ich rodzin uległy niemal całkowitej degradacji.
W 2023 roku Narodowy Instytut Konserwacji Zabytków podjął się realizacji kompleksowej renowacji cmentarza, chcąc wspólnie z Miastem Kalisz upamiętnić to miejsce. Głównym celem jest przywrócenie charakteru cmentarza wojskowego i wpisanie go w kontekst historyczny i geograficzny, pozwalający oddać burzliwe dzieje nekropolii.
Już teraz udało się przywrócić przedwojenny wygląd obelisku w centralnej części nekropolii, nadano cmentarzowi kształt nekropolii wojskowych, czyli równych rzędów krzyży bez płyt nagrobnych, wkomponowano zachowane fragmenty starych, zniszczonych krzyży betonowych w nowoczesne szkielety z giętej blachy ocynkowanej.
Projekt został dofinansowany ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Wartość prac projektowych i robót budowlano-remontowych wykonanych w 2023 r. to 947 231, 34 złotych brutto, z czego kwota dofinansowania z dotacji celowej ministerstwa dla Narodowego Instytutu Konserwacji Zabytków to 900 000 złotych. W 2024 r. prace będą kontynuowane, uporządkowana zostanie zieleń, zasiane trawniki, zostanie też poddane renowacji ogrodzenie cmentarza. Otwarcie odnowionego cmentarza jest zaplanowane na 14 sierpnia.
Czytaj więcej
Wojewódzki konserwator zabytków w Łodzi nie zgodził się, aby Stowarzyszenie Wizna 1939 przebadało miejsce, gdzie być może znajdują się szczątki maj...
Ukraiński Cmentarz Wojskowy w Kaliszu od 2011 r. wpisany jest do rejestru zabytków i jest jedną z największych ukraińskich nekropolii wojskowych w Polsce. Projekt jest realizowany we współpracy z miastem Kalisz i ambasadą Ukrainy w Warszawie oraz Ukraińskim Towarzystwem Historycznym.
Odnowione groby na cmentarzu w Warszawie
Warto przypomnieć, że na cmentarzu prawosławnym w Warszawie co roku 14 sierpnia odbywają się obchody udziału żołnierzy ukraińskich w wojnie polsko-bolszewickiej. Są one organizowane przez środowiska ukraińskie w Polsce. Na dwóch kwaterach cmentarza przy ul. Wolskiej w Warszawie pochowano łącznie niemal 100 weteranów wojska URL. Większość z nich spoczywa pod stylizowanymi na wojskowe betonowymi krzyżami.
W latach 2019-2020 r. Fundacja Dziedzictwa Kulturowego poddała konserwacji zespół 84 wojskowych krzyży kozackich wykonanych z betonu. Znaczna ich część była wykonana jeszcze przed wojną, cześć stawiana była nieoficjalnie już po wojnie.
