Umowa o współprowadzeniu wygasła 31 grudnia 2024 r. Tego samego dnia samorząd wniósł do Sądu Rejonowego w Chełmie pozew przeciwko ministerstwu kultury o ustalenie obowiązywania stosunku prawnego w sprawie umowy zawartej 27 listopada 2023 r.
PiS chciało muzeum, ale KO już nie
– Wypowiedzenie umowy przez resort uznajemy za bezskuteczne i nieniosące za sobą skutków prawnych. Oczekujemy potwierdzenia tego faktu przez sąd – mówi nam Damian Zieliński, rzecznik Urzędu Miasta Chełma. „Z wniesieniem sprawy do sądu czekaliśmy do ostatniego dnia. Proponowaliśmy mediacje, prosiliśmy o spotkanie. Zostaliśmy całkowicie zlani” – stwierdził z kolei na FB prezydent miasta Jakub Banaszek (PiS).
Umowę, już po wyborach parlamentarnych, podpisał ówczesny szef resortu kultury Piotr Gliński. Miało powstać Muzeum Pamięci Ofiar Rzezi Wołyńskiej oraz Centrum Prawdy i Pojednania im. Prezydenta Lecha Kaczyńskiego. Na nową inwestycję miało zostać przeznaczonych 200 mln zł. Państwo miało pokryć 90 proc. kosztów.
Czytaj więcej
Chełm to naturalne, swoiste miejsce pamięci o rzezi wołyńskiej – mówi Jakub Banaszek, prezydent miasta.
Dlaczego ministerstwo kultury zerwało umowę na powstanie muzeum rzezi wołyńskiej
Ale nieco ponad miesiąc po powstaniu rządu Donalda Tuska – 16 stycznia 2024 r. – umowa została wypowiedziana, a rozwiązana 31 grudnia 2024 r. „Podstawowym kryterium było przeprowadzenie rachunku ekonomicznego oceniającego możliwości budżetu państwa” – napisał w odpowiedzi na interpelację poselską wiceminister kultury Andrzej Wyrobiec (PO). – „Decyzję o podpisaniu umowy uznać należy za podjętą przez ówczesnego ministra za nieprzemyślaną i przedwczesną, a przede wszystkim podjętą bez należytego zabezpieczenia finansowego” – skwitował. Dodał, że „budowanie instytucji polityki pamięci zajmującej się zbrodnią ludobójstwa, przy jednoczesnym braku wskazania przez organizatora instytucji kultury udziału badaczy, ekspertów, podmiotów naukowo-badawczych oraz działających w zakresie polityki pamięci obu stron, nie spełniałoby idei pojednania”.
Czytaj więcej
W kwietniu 2025 roku Fundacja Wolność i Demokracja wraz z ekspertami z Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego oraz z IPN, a także archeologami ukraińs...
Rzecznik Urzędu Miasta Chełma mówi „Rz”, że prace nad muzeum trwały od kilku lat. Już 10 lipca 2020 r. przy okazji uroczystości związanych z 77. rocznicą zbrodni wołyńskiej Jakub Banaszek prezydent Chełma oraz Jacek Sasin ogłosili koncepcję tworzenia muzeum i Centrum Prawdy i Pojednania im. prezydenta Lecha Kaczyńskiego.
Prace nad powstaniem muzeum trwały od kilku lat
Miasto nabyło na ten cel nieruchomość po dawnych składnicach carskich przy ul. Hrubieszowskiej. Prawie 4 mln zł przyznano samorządowi z dotacji celowej budżetu państwa, a miasto Chełm zobowiązało się do wniesienia 980 tys. zł jako wkładu własnego. W maju 2023 r. utworzono placówkę muzealną jako chełmską instytucję kultury w organizacji, a w sierpniu ministerstwo potwierdziło chęć współprowadzenia tej instytucji.
Czytaj więcej
Sprawa rzezi wołyńskiej i ekshumacji pomordowanych Polaków jest na dobrej ścieżce. Niemniej wciąż potrzeba dobrej woli, zwłaszcza po stronie Kijowa...
– Z zawartej umowy wynikało, że ministerstwo zobowiązało się do przekazywania od 2024 r. do 2026 r. 900 tys. zł, przy 100 tys. ze strony miasta, a następnie w roku 2027 – miliona ze strony ministerstwa i miliona ze strony miasta, z kolei w 2028 r. po 2 miliony z każdej ze stron. Dodatkowo przyznane zostały środki finansowe na przebudowę całego kompleksu przeznaczonego pod działalność muzeum – mówi nam Damian Zieliński. – Co istotne, są to fundusze dedykowane wyłącznie na prace budowlane, a nie jak krzywdząco próbowano to przedstawiać „na etaty”. Na ten moment prowadzenie tej placówki przejmuje miasto. Z niczego się nie wycofujemy, przygotowujemy ekspozycję stałą, na ten rok. Na działalność bieżącą placówki w organizacji, mamy zarezerwowane 100 tys. zł – stwierdza rzecznik miasta i dodaje, że w sprawie muzeum prowadzone są rozmowy m.in. z samorządem województwa lubelskiego.
