Z okazji 80. rocznicy zdobycia gmachu PAST-y przez powstańców warszawskich Archiwum Akt Nowych udostępniło tematyczną stronę poświęconą śladom powstańczych walk (aan.gov.pl/ zranionastolica).
Archiwum to od ponad 20 lat dokumentuje ślady walk prowadzonych w 1944 roku. Na stronie internetowej pokazane są zdjęcia takich miejsc. Całość rozpoczynają wykonane w latach powojennych przez Macieja Piekarskiego fotografie ruin pozostających w surowym stanie od czasów walk – pochodzą one ze zbioru Małgorzaty Karoliny Piekarskiej. Właściwą część galerii stanowi wybór fotografii wykonanych przez pracowników Archiwum Akt Nowych w latach 2004–2024.
Czytaj więcej
Odzyskanie niepodległości w 1918 r. to wydarzenie, z którego Polacy są najbardziej dumni. Na szarym końcu jest Powstanie Warszawskie. Dlaczego?
Gdzie można obejrzeć ślady walk powstańczych
Najwięcej „ran pamięci” można znaleźć na Śródmieściu, na Powiślu, na Mokotowie i Ochocie, nieco rzadziej można na nie natrafić na Żoliborzu, Bielanach, Woli oraz na Pradze. Takie ślady zachowały się m.in. na ul. Chmielnej 73B – na tzw. Domu Kolejowym, czy przy ul. Smolnej 14, gdzie udało się zachować fragment z dziurami w cokole kamienicy. W niektórych miejscach specjalnie zostawiono fragment elewacji z postrzelinami lub ochroniono je szybą. Takie miejsca można znaleźć w budynkach przy ul. Wilczej 72, Belwederskiej 32, Marcinkowskiego 7 czy zachodniej ścianie Hali Mirowskiej. Na elewacji budynku szkoły przy ul. Czarnieckiego 49 zachowało się 3 tysiące śladów ostrzału. Zgodnie z zaleceniami konserwatorskimi zachowano je na wschodniej i północnej części fasady. Ślady wojny zachowały się też w arkadach przed Domem Artysty Plastyka przy ul. Mazowieckiej 11A.
Do dzisiaj zachowały się też napisy na murach. Jeden z najbardziej znanych znajduje się w podwórzu kamienicy przy ul. Brackiej 5, który upamiętnia poległego powstańca Antoniego Godlewskiego „Antka Rozpylacza”, który został w tym miejscu pochowany.
Najbardziej poruszające są jednak ślady krwi, które zachowały się na posadzkach domów przy ul. Oleandrów, w willi Pniewskiego oraz w budynku Związku Nauczycielstwa Polskiego przy ul. Smulikowskiego na Powiślu.
W czasie II wojny światowej w wyniku powstania oraz celowych wyburzeń prowadzonych przez Niemców pod koniec 1944 r. zniszczeniu uległo 80 proc. zabudowy miasta, w tym 92 proc. budynków zabytkowych. Szacuje się, że w połowie 1945 roku na terenie Warszawy zalegało 20 mln metrów sześciennych gruzu.
Wyjątkowy pokaz dronów
W Warszawie ciągle trwają uroczystości związane z 80. rocznicą wybuchu powstania. 30 sierpnia o godz. 21.30 odbędzie się wyjątkowy pokaz dronów. W widowisku weźmie udział aż 615 dronów świetlnych, które uformują na niebie dwanaście symbolicznych figur. Jak informuje Urząd Miasta Warszawy to wydarzenie będzie największym tego typu pokazem w Polsce, bijąc dotychczasowy rekord 260 dronów, oraz jednym z największych w Europie.
Jak podaje urząd miasta najlepszym miejscem do obserwacji widowiska będzie nadwiślański bulwar gen. George’a Smitha Pattona. Pokaz potrwa około 12 minut, będzie składał się z 12 figur nawiązujących do wydarzeń sprzed 80 lat.
Można oglądać też ekspozycje przygotowane przez Muzeum Powstania Warszawskiego, Muzeum Warszawy, Dom Spotkań z Historią i stołeczne biblioteki. Do 29 grudnia 2024 r. można obejrzeć powiększone zdjęcia Sylwestra „Krisa” Brauna, które umieszczone zostały na plenerowej wystawie w Łazienkach Królewskich. Z kolei w siedzibie Muzeum Powstania Warszawskiego przy ul. Grzybowskiej 79 prezentowana jest wystawa „Rzeczywiste. 80 wyjątkowych przedmiotów z Powstania Warszawskiego”. W siedzibie Związku Powstańców Warszawskich przy ul. Długiej 22 do końca roku można obejrzeć wystawę „Powstanie Warszawskie 1944. Spragnieni wolności”.
