Z tego artykułu dowiesz się:
- Jakie czynniki przyczyniły się do rozpoczęcia odradzania się Morza Aralskiego?
- Jakie zmiany obserwowane są w północnej części Morza Aralskiego?
- Jaki wpływ na lokalną gospodarkę ma odradzanie się Morza Aralskiego?
- Jakie działania i inwestycje przyczyniły się do poprawy stanu akwenu?
- Jakie czynniki doprowadziły do wyschnięcia Morza Aralskiego?
Dobrą wiadomość na temat Morza Aralskiego przekazały kazachskie władze. Zbiornik, który niemal całkowicie zniknął z powodu działalności człowieka, zaczyna się częściowo odradzać.
Morze Aralskie wraca do życia. Komunikat władz Kazachstanu
Badania wskazują, że północna część akwenu stopniowo odzyskuje równowagę hydrologiczną. Jak wynika z najnowszych danych, objętość wody wzrosła w nim do 23 miliardów metrów sześciennych. Kazachska telewizja Almaty.tv zwraca uwagę, że okoliczni mieszkańcy postrzegają obecnie zachodzące zmiany jako punkt zwrotny dla przyszłości regionu.
Jednym z najważniejszych sygnałów poprawy sytuacji jest stan populacji ryb w jeziorze – lokalni mieszkańcy podkreślają, że zmiany poziomu zasolenia wody tworzą realne warunki do ich przetrwania i rozwoju. „Wcześniej poziom zasolenia był niski, ale teraz istnieje realna szansa na przetrwanie ryb” – wskazują, zaznaczając, że rybołówstwo pozostaje fundamentem lokalnej gospodarki. W liczącej 200 rodzin miejscowości Bogen – położonej w obwodzie kyzyłordyńskim nad północną częścią Morza Aralskiego – niemal każde gospodarstwo domowe utrzymuje się z połowów. Dobrobyt ludzi bezpośrednio zależy więc od jakości wód.
Czytaj więcej
Morze Aralskie, które niemal zniknęło z powodu działalności człowieka w czasach Związku Radzieckiego, zaczyna się częściowo odradzać. Informacje wł...
Skąd poprawa sytuacji? Eksperci wskazują na wieloletnie działania. Kluczowe znaczenie miała między innymi odbudowa tamy Kokaral, która rozpoczęła się w 2022 r.. Ma ona zapewnić bardziej stabilne dostawy wody do północnej części akwenu. Planowane jest także dalsze wzmocnienie infrastruktury, której celem jest utrwalenie dotychczasowych efektów działań ochronnych. Istotną rolę w procesie odbudowy Morza Aralskiego odegrało także porozumienie regionalne podpisane przez ministrów zasobów wodnych Uzbekistanu, Tadżykistanu, Kirgistanu oraz Kazachstanu. Umowa zawarta została podczas spotkania przedstawicieli państw i zakłada równy podział dopływu wody między kraje regionu.
Morze Aralskie (Jezioro Aralskie), położone na pograniczu Kazachstanu i Uzbekistanu, uznawane jest za miejsce jednej z największych katastrof ekologicznych na świecie. Przed laty było czwartym co do wielkości jeziorem globu, jednak polityka gospodarcza ZSRR doprowadziła do jego niemal całkowitego wyschnięcia.
Projekt ratunkowy – realizowany przez władze Kazachstanu m.in. przy wsparciu Banku Światowego – koncentrował się wcześniej na trzech kluczowych obszarach: zwiększaniu objętości i efektywności gromadzenia wody w Jeziorze Północnoaralskim, usprawnieniu zarządzania zasobami wodnymi oraz rozwoju rybołówstwa, ekoturystyki i poprawie stanu ekologicznego regionu. Ministerstwo Zasobów Wodnych Kazachstanu podkreślało, że w wyniku realizacji pierwszej fazy projektu zasolenie wody zmniejszyło się niemal czterokrotnie, a roczna wielkość połowów ryb wzrosła do ośmiu tysięcy ton. Już wtedy był to duży sukces. W
Dlaczego Morze Aralskie zaczęło wysychać? Polityka ZSRR i przekleństwo bawełny
Morze Aralskie to bezodpływowe, reliktowe, słone jezioro leżące w Kazachstanie i Uzbekistanie. Zaczęło ono wysychać między innymi w wyniku działalności człowieka.
Akwen jeszcze w latach 60. ubiegłego wieku był czwartym pod względem powierzchni jeziorem na Ziemi. Z powodu odprowadzania wody w celach irygacyjnych w czasach ZSRR, związanych z planami rozwoju upraw bawełny na terenie dzisiejszego Uzbekistanu, Turkmenistanu i Kazachstanu, powierzchnia Morza Aralskiego zaczęło się jednak zmniejszać. Szacuje się, że początkowo rocznie poziom wody obniżał się o 20 centymetrów, a z każdą dekadą coraz bardziej – aż do 90 cm.
Czytaj więcej
Z badania opublikowanego z czasopiśmie naukowym "Science" wynika, że ponad połowa największych jezior i zbiorników wodnych na świecie utraciła giga...
Eksperci podkreślają, że pod koniec lat 80. XX wieku poziom wody w akwenie spadł na tyle, że jezioro podzieliło się, a blisko 90 proc. jego powierzchni z czasem zniknęło. W 1987 r. brzeg akwenu znajdował się już tylko 40 m nad poziomem morza, a jezioro podzieliło się na trzy zbiorniki. Jezioro Północnoaralskie, leżące na terenie Kazachstanu, otrzymywało wystarczającą ilość wody, aby ustabilizować poziom na wysokości 40 m z okresowymi spadkami. Z kolei Jezioro Południowoaralskie stale się kurczyło, ponieważ rzeka Amu-daria dostarczała mniej wody niż z niego odparowywało. W 2023 r. eksperci szacowali, że zostało ledwie 10 proc. dawnej powierzchni akwenu.
